aglea

şımarıklı kar

2012-01-27T15:28:00.009+02:00

Us by Regina Spector on Grooveshark

kar neşeyle yağarken, çayı ocağa koyup sevgiliyi sıcacık simitler almaya yollamak. dönerken omuzlarında birikmiş kar, ve bütün ev; kar kokusuna karışmış sevgili kokusu.

the voyage to cythera

2012-01-25T20:15:00.009+02:00

sürgün günü; evlerinden, yaşadıkları şehirden kovmak için gelenlerin hain aceleciliğine inat, kız ve annesi iki küçük oğlana sarılıp, oldukları yerde, öylece, paslı bir çiviyle çakılmış gibi kala kalmışlar, korku ve dehşetle. hac yolculuğu için uzaklarda olan evin babasının yokluğu daha da artırmış bu korkuyu, sahipsizliği. sonra, "hadi! çabuk toparlanın!" sesleriyle irkilip, etraflarına, evlerine, eşyalarına bakmışlar. acıyla bakmışlar. hangisinden vazgeçebilir ki insan ve bir ev ne çok şeydir, bir kapı kolu, bir küçük sandık, eşik, sahanlık, verandadaki tahta tabure, pencere önünde tam yerini bulmuş eski bir divan, bunlardan hangisi sığar bir sürgün heybesine. elbette hiçbiri. zaten her biri sadece o evde, o ev de o sahipleriyle, yerinde, olması gerekende güzeldir değil mi. sevdiklerine, komşularına alıp koşmuşlar en değerli şeylerini. toprak saksıdaki güllerini kucaklamış hamile anne, küçük kardeşlerden biri kucağındaki kediyi, diğeri kümese dalıp topu topu bir kaç tavuğu ayaklarından tepe üstü tutup koşmuşlar. yalvarmışlar;" lütfen biz gidince onlara iyi bakın". komşuları, kimi mahcup almış, kimi lütfeder gibi uzanmış, kimiyse geri çevirmiş; "ben kendiminkilere zor bakıyorum". etrafa koşturup durmuşlar can havliyle. tanrı nasıl kahırlı bir güç verdiyse bacaklarına... kız, çeyiz bohçasını alıp sevgili arkadaşı, birlikte doğup büyüdüğü, canı, ciğeri nesibe'ye koşmuş. nesibe, evin kapısında karşılamış onu. yüzlerindeki derin acıyla konuşmadan anlaşmışlar. nesibe kıza o korktuğu lafı söylemiş sonra; "sana yaramayan, seni mutlu etmeyen, emeğin, göznurun çeyizlerini ben nasıl alırım. nasıl yüreğim kaldırır bunu. yapamam. günahtır bu, korkarım". bunu derken başını, gözlerini yere dikip kucaklamış kızı, yani büyükannemi; ermeni olduğu için evinden koparılan, ailesinin büyük kısmını ölüm yolculuğu, kalanları da sürgün içinde sürgünle kaybedip yapayalnız kalan büyükannem...

dün gece, büyük şair, usta yönetmen angelopoulos'u sonsuz yolculuğuna uğurladık. çoktandır istememe rağmen şimdi tüm bunları anlatmama hiç beklenmeyen ölümü neden oldu. böylesi aklımın ucundan bile geçmezdi halbuki. bu ani ölüm, çekilememiş pek çok değerli film demek aynı zamanda. ve yarım kalmış şiirler... bir başka yönden, içine doğduğum aile hikâyesiyle çok örtüşen bir sürgün hüznü taşırdı angelopoulos filmleri. anlatışındaki yakınlığı, tanışıklığı hiç unutmam, unutamam. özellikle "kitera'ya yolculuk"ta çok güçlü hissettiğim bir duyguydu bu.

spyros, otuz iki yıllık bir sürgünden, kovulduğu ülkesine, ayrılığa mahkum edildiği ailesine döner. beyaz, büyük ve hüzünlü bir gemiyle. kıyıda bekleyen çocuklarıyla, derin bir boşluk sızısı gibi aralarına giren yılların verdiği uzak duyguyla kucaklaşır. kollarında ne kadar güç kalmışsa tümüyle sıkar, bağrına basar onları. arada hep uzun yıllar, birlikte yaşanamamış anıların gölgesi kalbini sıkıştırarak. eve doğru yola koyulurlar, heyecanlı, şaşkın, buruk. başı döner adamın, yürüdükçe sendeler, sanki onca deniz yolculuğu değil de, yıllar önce koparıldığı toprak tutar. karısını sokakta bekler bulur spyros. sevdiği adamı otuz iki yıl boyunca beklemiş, tek başına, kavuşma anına aşkla, özlemle bilenmiş kadınla adam bakışırlar öylece. bir süre karşılıklı seyrederler birbirlerini, sessizce. sonra ilk sözü kadın söyler;" aç mısın?"...

o an, öyle bir durumda, hangi söz bu kadar şiddetle anlatabilir ki kadının aşkını, aşkında biriken özlemi, şefkati. başka hiçbir söz anlatamazdı. angelopoulos, sürgünden dönen sevgilisini karşılayan kadına diyeceği ilk sözü bu kadar anlamlı, sade, yürekten söyletebilen bir şair/yönetmen.

angelopoulos için, dünyadaki sürgünlüğün, sürgün ruh halinin sona erişiydi belki ölüm, ama bizler, "giderek çürüyen şu dünyada" ardında bıraktıkları için çok hüzün verici bir mahzunluk, yoksunluk, yetimlik. zaman geçtikçe bu yokluğu, boşluğu, çok daha fazla hissedeceğimize inanıyorum...

...

2012-01-18T11:19:00.007+02:00

Հրանդ Տինք

cinayetin üzerinden tam 5 koca yıl geçti. onca haksızlığa, karartmaya, sindirmeye, korku ve tehdide, devletin sahibi değişse de ruhu değişmeyen katil siciline rağmen ümidimizi hep canlı tutmaya çalıştık. katilleri biliyorduk, her şey gözümüzün önünde oldu. biliyorduk ki; hrant dink’i aylarca “bir güvercin tedirginliği”nde yaşatan bu süreç, dev bir linç organizasyonuydu. devletin tüm güçleriyle; siyasileri, basını, zehirli bir yılan gibi kalabalığın içine akıtıp hrant dink’i hedefe yerleştirdiği “türk’lüğü aşağılama” safsatası, yanında konumlandırdığı kızgın halk kitlesi, işine geldiği gibi çantasında taşıyıp gerektiğinde çıkarıp kendini temize çıkardığı hukuku ile ince ince ördüğü cinayet senaryosu, o gün, agos’un önünde saat 15.00 sularında gerçekleştirildi. kana doymayan katil, kurbanını her dava, her yıl dönümü ve her fırsatta yeniden yeniden öldürmeye devam ediyor. kaldırıma akan o tertemiz kan her defasında yeniden tazeleniyor. bizim cenazemiz halâ o kaldırımda boylu boyunca yatmakta. ilk günün acısı ve öfkesiyle dopdoluyuz! bunu kanıksamayacağız. yazmaktan, konuşmaktan, bağırmaktan, isyan etmekten, kavga etmekten, üzülmek, suçlamak, her zaman başı dik hakkımızı arayıp durmaktan bıkıp usanmayacağız. katiller bekledikleri bıkkınlığı, yorgunluğu; yüzümüzde, gözlerimizde, ellerimizde, dizlerimizde göremeyecekler.

biz, hrant için yüreği yananlar, katilden adalet beklemek saflığını çoktan aştık. biliyoruz ki asıl katiller oldukları yerde, maşaları bir süre içeride, sonra özgür, daha olmadı sonsuza kadar susturulacaklar. bu katil yaratan döngüyü, bu katil ruhu anlamamız imkânsız, ama sesimizi yükseltip karşısına durmamız, birbirimize destek olmamız, rakel dink’in yüzüne utanmadan bakabileceğimiz bir gün için, yanıbaşında, arkasında yürümemiz gerek. o kara günde sevgilisini uğurlayan rakel’in; “yaptıklarını, konuştuklarını kim unutabilir sevgilim? hangi karanlık unutturabilir sevgilim? olmuşları, olanları kim unutturabilir? korku unutturabilir mi sevgilim? yaşam mı? zulüm mü? dünyanın zevk-i sefası mı sevgilim? yoksa ölüm mü unutturacak sevgilim? hayır, hiçbir karanlık unutturamaz.” dediği gibi, her gün tazelenen bir hafıza ve güçle, kim olduklarını apaçık bilip gördüğümüz arsız, acımasız katil sürüsünün yüzlerine suçlarını haykırmaya devam edeceğiz!..

bergman kırmızısı

2012-01-17T16:20:00.003+02:00

o renk, ağıt gibi, keman sesi gibi içimize işleyen o mavi nasıl ki "chagall mavisi"yse, bir de; bergman kırmızısı var. tüm diğer gösterişli bergman renklerine de yansıyan, çok sıcak, şefkatli, bilge, tutkulu, acı, derin bir kırmızı. kahverengiyi, yeşili, turuncu veya altın rengini usulca okşayıp, fırçanın ucunda sabırla kalıp gitmeyen, tablodaki diğerlerine sirayet edip duran inatçı yağlı boya kırmızısı gibi...

fanny ve alexandre, annelerinin büyük hatasıyla evden gitmek zorunda kaldıklarında solmaya başlayan bir kırmızı bu. hızla solup, psikoposun evine ulaştıklarında tamamen yok olan, sevgi ve merhametin yokluğunda kendini siliveren, hatta fanny'nin pespembe yanaklarından bile tamamen çekilip, sadece; alexandre'ın vücudunda, yediği onlarca sopayı ispat etmek ister gibi kısacık bir an kendini gösterip kaybolan kırmızı... emilie, yorgun gözlerini kapayıp, merak ve endişeyle sadece yüzüne sabitlendiğimizde, o an nerede olduğunu, yüzüne yansıyıp anlamama, mutlu hissetmeme neden olan kırmızı. isak'ın, çocukları sakladığı yerde; "ben senin koruyucu meleğinim" diyen kilitler altındaki ismael'in perdesiz gözlerinde, alexandre'ın tanrıyla kavgasını önce alevlendirip, sonra durultan kırmızı. ve büyükannenin her şeye rağmen bitip tükenmek bilmeyen ve herkesi kucaklayıp huzurunda dinlendiren şefkatinin kırmızısı...

dün gece, fanny ve alexander'da; doğum saati ve ânıyla "boğa kadını" olduğu astrolojik olarak kanıtlanmış ben, muhteşem bergman kırmızısıyla, tabii ki yerimde duramayacak kadar heyecanlanacaktım. elbette tam da böyle olacaktı:)

the beekeeper

2012-01-06T14:31:00.005+02:00

"eğer birisi,
belki bir kadın bana;
-kimsiniz? ne istiyorsunuz?
diye sorarsa
diyeceğim ki;
-hiç...
-sadece geçiyordum.
yıllar önce burada yaşardım..."

To Vals Tou Gamou by Eleni Karaindrou on Grooveshark

insan kendini seçermiş, denir. her şeyi ve herkesi ardında bırakıp, çiçeklerin, burçak, yonca, beşparmakotu, portakal ağaçları, ayıüzümü, dağ kekiği, zaferotu ve daha milyonlarca çiçek tozunun peşinden, kendini "çiçek yolu"na vurur spiros. insanlardan kaçıp, kalabalık arıkovanlarına sığınır... baştan ayağa yalnızlığı seçmiş bu adamın, kızının düğünü için yola kısacık bir molası, biraz da öfkeyle yadırganan varlığıyla hüzünlü bir tören başlar. fotoğraf karesinde yan yana durmayı beceremeyen şaşkın ve zoraki pozu, fotoğrafçının; "lütfen gülümseyin. düğün bu yahu!" serzenişi toparlar. düğün evi, arada dolaşan kadeh dolu tepsi, sohbetler, ölçülü kahkahalar, meraklı bakışlar, sorular... boğucu bir havaya dönüşen düğünün durgunluğunu odaya giren minik bir kuş bozar. gelini ve konukları heyecanlandırır, peşinden sürükler. gelinin tutmak için uzanıp, elinden kaçırdığı minik kuşu göremeyiz, ama kameranın ardına dolaşan gözümüz peşinden gider, öyle ki, kanat çırpışlarını bile hissederiz... tam o an aşağıda, anna'nın ellerinden kayan tepsi, spiros'un önüne düşer. kadehler saçılır, tuz buz... birisi kalkıp teybe düğün valsi koyar. "nazardır" der konuklar. "nazardır!" kadının elinin titreyişini kimse görmemiştir, adamın kadeh kırıklarını korkmadan toplayışını da. adam korkmaz, dünyada en çok, "yalnız" biri korkmaz çünkü. diğer "korkusuzlar", gerçekten yalnız olmadıkları sürece yalancıdırlar... cam kırıklarını nefes alıp-vermek kadar olağan bir ritmle alır eline spiros, bırakır. alır. bırakır. en keskinlerini bile parmaklarında tutarak toplar... eğildikleri o yerde kadının onu özlemle izleyişini hissederek, bu seyrediş, anna'nın bu hasretle bakışı, cam kırıklarından daha keskindir... sonrası, yola koyuluş yeniden. küçük duraklarda kısa bekleyişler ve peteğin içine hapsettiği kraliçe arıları, bir asker arı gibi hızla, emekle, adeta sessiz bir çırpınışla çeperleri sıvayarak içeride tutmaya çabaladıkça, kadınlarını bir bir kaybederek yolun sonuna yaklaşması adamın...

angelopoulos'un şiirsel sinemasından bugüne kadar izlemediğim -iyi ki sonraya kalmış- bir filmdi "arıcı". özellikle filmi başlatan düğün sahnesi benim için unutulmazdı. izlediğim o geceden beri büyülenmiş gibi üstüne düşünüyorum. yalnızlığı, sessizliği, bu kadar etkileyici anlatabilen çok az yönetmen olmalı. onca filminden, en çok bunda, "arıcı"da kendinden bahsetmiş sanki angelopoulos. baştan sona böyle bir duyguyla izledim filmi. yine elenie karaindrou'nun sisli, hüznünlü, kavak altlarında oturmuş serinliği huzuru veren, insanın kalbini yerinden döndüren müziği, şahane marcello mastroianni ve diğerleri... hepsi bu masalda, theo angelopoulos'un şiirsel atmosferinde, tam da durmalarını istediği yerde kendilerini bulmuş...

katliam

2011-12-30T14:49:00.001+02:00

açık kalmış atlası, deniz taşmıştır, darılmasın fırat ama
hayatın orta öğretmeni sustu, dondu gülmeleri çocukların
bir cenaze töreninde daha ölümü karşılamaya götürüleceğiz...

ece

inaniel

2011-11-18T23:47:00.002+02:00

"başucunda, körpe bir kavağın narin yapraklarına bağlanmış atının dizginleri duruyordu; yanında iki atın üzerinde "açlık" denilen yeşil görüntü ile "acı" denilen kızıl görüntü, ağırbaşlı, sakin sakin oturmuş bekliyorlardı. derken, genç sir galwyn ayağa kalkıp atına bindi; üçü birlikte buradan doludizgin uzaklaştılar.

genç sir galwyn derin bir soluk aldı..."*

bu akşamüzeri, gri ve soğuk bir haftanın sonlarına doğru keyifli bir sessizlik, sakinlik oldu. aklıma, özlemle okuma isteği bastıran bu satırlar geldi. kulağımda da tam o an, bu şarkı çalıyordu. güzeldi. kısa bir süre koltuğa yaslanıp tadını çıkardım. bu ikisi bir anda geldi, bağlantısız, ama birlikte. aylardan kasım zaten, şarkının sözlerini de anlamıyorum. hiçbir şeyin birbiriyle bağlantısını kuramadığımız o andır belki "huzur" dediğimiz. tesbihin kopup etrafa dağılıverdiğindeki ilk duygu gibi. bakar kalırsınız öylece, kıpırdamadan... saate baktım sonra, sımsıkı giyinip çıktım, eve doğru...

*mayday, william faulkner.
çev: semih aközlü - ara yayınları

the turin horse

2011-11-01T19:32:00.005+02:00

"sessizlik, kendi kirlerini süpürüp yürüyünce, fırtına olur..."*

friedrich nietzsche, 3 ocak 1889'da torino'da, via carlo alberto'daki 6 numaralı kapıdan sokağa adımını atar. belki yürüyüş yapmak, belki de postaneden mektuplarını almaktır amacı. kendisine uzak olmayan ya da fazlasıyla uzakta kalan bir fayton sürücüsü inatçı atına söz dinletemiyordur. faytoncunun tüm baskılarına rağmen, hareket etmeyi reddediyordur at. sonra, ismi muhtemelen giuseppe carlo ettore olan faytoncunun sabrı taşar ve kırbacını eline alır. nietzsche, kalabalığın yanına gelir ve o ana dek öfkeyle köpüren sürücünün acımasız sahnesini sona erdirir. sağlam yapılı ve gür bıyıklı nietzsche birden faytona atlar ve kollarını atın boynuna dolayıp hıçkırarak ağlamaya başlar. olaya şahit olan diğerleri, nietzsche'yi evine bırakır. iki gün boyunca bir divanda hareketsiz ve sessizce dinlenir nietzsche. ta ki son sözlerini mırıldanıncaya dek "mutter, ich bin dumm!" (“anne, ne aptalım!”) ve yaşamının kalan son on yılını, uysal ve delirmiş bir şekilde annesinin ve kız kardeşlerinin himayesi altında geçirir... atın akıbeti hakkında ise hiçbir şey bilmiyoruz...

sonrasında yaşanan 6 gün içindir;

tanrı vazgeçti yerle bir edişten, o sarılışın hatırına bilinmez bir zamana erteledi kıyameti. atın ve filozofun insanlıkta birleşip eşitlendikleri o anın ihtişamıyla torino atı, artık hiçbir zaman eskisi gibi olmadı. tattığı "o an" ruhunu öyle yükseltti ki, tüm diğer canlıların ve insanların ulaşamayacağı, yeme-içme, yük, kırbaç, ne varsa yeryüzünde payına düşen, hepsinden çekildi. baba ve kızı da ortak ettiği tükenişe, hiç kıpırdamadan, birlikte yol aldılar. sonsuz döngünün, sonsuz rüzgârla süpürüp durduğu yeryüzü, yalnızlık ve suskuya kesildi. hızla azalmanın, yüklerinden kurtulmanın hafiflemiş deliliğiyle, durdular öylece. baba uzandı yatağına, ölü beniz ve dehşet gözleriyle tavana baktı, kız pencere önünde donmuş bir bakışla oturdu, çatıdan bir kiremit düştü, rüzgâr bir daha kükredi, küçük dünyaları biraz daha kuraklaştı bu bekleyişle. yağını reddedip yanmayan fitil, tıkırtılarına sus düşen tahtakuruları, bir gecede kuruyan basit hayatlarının kaynağı su kuyusu ve her defasında kuyuya atılan kova, her güne iki tanesi düşen patatesler bile hissetti sürüklendikleri zifiri hiçliği. "neden her şey böyle oluyor baba?" bu çöl ne zaman reva görüldü bize, ve tüm o ağır damlalarımızı nerede kuruttuk? toptan bir tövbe temizler mi boğulan ruhumuzu?

halâ o an'ı düşünen, anlayan ve tüyleri ürperen birinin varlığını bilmek, en ümitsiz anda hayata olan inancı tazeliyor, yeniden doğmuş duygusu yaşatıyor insana. bu anlamda, bu filmle béla tarr, büyüklüğünü, yeteneğini, -hiç şüphesiz- büyük sanatçılığını yeniden, hayranlıkla hatırlatmış oldu. tarr, son sözünü fırtınaya karışmış keskin bir ıslık gibi içimizi delip geçen bu ağıtla söyledi. tam da ona yakışan bir son söz, insanın hayatı boyunca sadece bir kaç kez şahit olabileceği bir başyapıt ve çok derin bir seslenişle. kalbe işleyen, anlamlı bir sessizlikle...

*tagore

elegy

2011-10-25T16:34:00.005+03:00

-biliyorsun andrei,
bu gece senin için bir şiir yazdım. şimdi onu okumak istiyorum,

bir ev nedir?
belki bir paltodur, belki de
yağmur yağdığında bir şemsiye.
şişelerle, bezlerle
tahta ördekler,
perdeler ve yelpazelerle dolu.
buradan hiç ayrılmak istemiyorsun,
demek ki,
içine giren herkes için
ev bir kafestir.
senin gibi karları izleyen
bir kuş için bile...

-çok iyi, ama aşırı üzücü...

"nosthalgia" için italya'ya gelen tarkovsky'nin, italyan şair tonino guerra ile sohbetinden...

moscow elegy, aleksandr sokurov.

melankoli

2011-10-18T16:58:00.002+03:00

"gökyüzü ayaklarımın ucundan başlıyor.
köpeklerin bakışlarında birer keman tadı.
avcılar ve kuşlar avdan dönüyor.
zaten her yanda hüzün görülür
uzakta çocuklar kayıyorsa,
kızaklar tahtadan yapılmışsa,
kar dinmişse, avdan dönüyorsa avcılar,
insan anlamışsa ansızın, başladığını
gökyüzünün, ayaklarının ucunda."

bir kış günü bruegel'in avcıları geri dönerken, elleri boş köpekleri yorgun, karlara bata çıka. gökten siyah kuş ölüleri yağmaya başladı. biri gördü bunu, bir kadın, kara smokinli erkekleri, düğün telaşıyla sevimsiz kadınları, salonda toplanmış kendini beklerken gördü. gezegenin bembeyaz gelinliğine çöken dayanılmaz mavi çekiminin melankolisine kaptırdı kendini. gecenin gelini olduğunu unuttu. damadı unuttu. dallarıyla birlikte yürüdü, ayaklarıyla köklerini sökerek koştu önce, kaçmanın imkânsızlığını, yorgunluk saçlarına sinince ve gözlerine, anladı, kabullendi, bekledi sessizce. hiç olamadığı kadar sakin, ölmenin de tatlı bir şey olduğuna inandı huzurla. umutsuzluğun serinliği doldu kanına. nefesini bıraktı... diğeri, elbette yavrusunu alıp kaçmak istedi. girecek tek bir delik bulamadı koskoca yeryüzünde. sarıldı kucağındakine. sihirli mabedi çattı çocuk, biraz ağaçla. kadın her şeyi anladığında başlamıştı rüzgâr, çatısız korunak, başlarında dönen ölü kuşlar, parmak uçlarına ulaşan ölüm uğultusu... ağıt bitti, dünya bitti, abraham simsiyah kaslarının parlaklığıyla yere serildi...

lars von trier'in "melancholia"sı için sayıklama... yazısı şurada.

şiir: ülkü tamer

dekalog 6

2011-09-21T15:28:00.007+03:00

"-beni neden gözlüyorsun?
-çünkü seni seviyorum.
-peki ne istiyorsun?
-bilmiyorum.
-beni öpmek ister misin?
-hayır.
-belki sevişmek istersin?
-hayır.
-öyleyse ne istiyorsun?
-hiçbir şey."

aşk ne kadar sade aslında. aynı anda ihtişamlı... her sabah aynı saatte kapının önüne konan süt şişeleri, postacının adresi eliyle koymuş gibi bulması, hoşlandığı kadından kahve sözü alan genç adamın yüzündeki gülümseme, kirazın etinde kıpırdanan kurt gibi. "mavi"deki evsiz adamın flütünden yayılan müzik, yaşlı kadının o şişeyi cam kumbarasına hiçbir zaman uzanıp atamaması, calvino öyküsündeki, her sabah aynı saatte gece vardiyasından dönen arturo massolari'nin bazı sabahlar sevgili karısı elide'i elinde kahve, çalar saatten önce öperek uyandırması gibi. birinin çekip gitmesi, bir kapının sertçe çarpması, diğerinin gidip yemek yapması, radyoda cohen çalar gibi. "evlerin saat beş olma hali" gibi. bir bardak su gibi, bir dilim ekmek, berk'in şiirinden geçen ırmak, ırmağın yolunu kesip dizkapaklarının altından devam eden keçiyolu gibi. zweig ölmeye yattığında, onu sonsuz uykuya yalnız göndermeyen lotte'nin, başını sevdiğinin omzuna koyup gözlerini kapaması gibi. perdeleri çekip karanlıkta oturmak, zile basmayıp kapıyı yumruklamak, ipte asılı unutulmuş çamaşırlar, "verso el cielo"nun müziğinde dante'nin sesini duymak gibi. yağmurda ıslanmak, çıplak ayak toprağa basmak gibi. pazar çadırları gibi. birine tüm gücünle tokat atmak, tomek'in bileklerinde kanayan ince çelik çizgi, gölgeli bir yolda yürümek, çalı çırpıyla ateş yakmak gibi. üşümek, ısınmak, yumruğunu bütün acı ve öfkenle duvara sürterek ilerlemek, her gün, yine yeniden yepyeni yenilmek gibi. kirlenmek, günahın dibine batmak, asma köprüyle, gürül gürül akan bir nehri geçmek, çok eski bir sevgilinin öfkeli selamı, dağ başı sessizliği, otel odası kasvetinde aynada kendini seyretmek gibi. reçel yapmak gibi. baudelaire'in geçip giden bulutları gibi. uçurum gibi. ondan nefret ettiğinizi sanan birini için için sevmek, gidip dönmemek, akşam yemeği, bin yıldır güneşin altında büyüyen bir asmanın sıcak üzüm salkımları, deniz gibi deniz, martılar gibi. bütün bir yılın eylül'le aklanması, nietzche'nin o ata sarılıp ağlaması, duvardaki kan lekesi, prens mishkin gibi. kieslowski on emir'den soyunup yalın kalp seslendiğinde orada olmak, en inanmadığın an kaderin gözüne görünüvermesi, magda'nın bilmeyen kalbine "aşk"ı indirmek gibi...

borges

2011-08-25T14:59:00.007+03:00

"babam çok anlayışlı ve bütün anlayışlı insanlar gibi de çok sevecen bir adamdı. bir keresinde askerlere, üniformalara, kışlalara, bayraklara, kiliselere, rahiplere ve kasap dükkanlarına iyi bakmamı söylemişti bana. çünkü bunların hepsi de yok olup gitmek üzereydi ve çocuklarıma tüm bunları gerçekten gördüğümü söyleyebilmeliydim. ne yazık ki bu kehaneti doğru çıkmadı..."

bugün doğum günüymüş. borges adını ilk kez ne zaman duyduğumu hatırlamaya çalıştım sabah. o ünlü "yeniden gelseydim hayata" şiiri ile mi, yoksa "kum kitabı"nı mı okumuştum ilk, hatırlayamadım gerçekten. ama kitaplık denince akla ilk gelen adamın en sevdiğim kitabına uzandı elim. "borges ve ben." aslında, bilirsiniz, borges'in böyle bir kitabı yok. hayattayken bir dergi için yaptığı, "bir özyaşamöyküsü denemeleri" anlatılarından ve bazı kitaplarında kendisinden fazlaca bahsettiği bölümlerden alıntılarla derlenip çevrilmiş bir celal üstel eseri bu. yukarıdaki alıntı kitaptan, can yayınları baskısından.

babasının gerçekleşmeyen şahane güzellikteki kehanetine, içim burkularak takılıp kaldım, uzunca bir süre... bugünlerde... özellikle...

fotoğraf şuradan

rain

2011-08-02T23:56:00.004+03:00

yağmur yağsa. biraz yağsa. denize yağsa, çinko çatıya, çöle, afrika'ya... en çok da afrika'ya yağsa. toprakla birleşince yayılan, dünyanın o en güzel kokusuna kesilse dünya. toprakta incecik ilerleyen yollar bulsa damlalar. milyonlarca yol oluşsa böyle, önce yavaş, sonra hızlanarak... oluklardan inse, yol kenarlarından hızla geçip mazgallardan aşağı düşse gürültüyle. bahçelere yol bulsa, çiçek diplerine sapsa, karanfillere, domateslere, kabak çiçekleri sevinerek açsa. sonra birleşse yollar, kavuşsa bir yerde, minicik bir göl olsa. göl olmasa da olur. ama yağsa...

fotoğraf buradan

"sinemanın hakikati"nden...

2011-07-30T10:54:00.003+03:00

"bu aşağı dünyaya gönderildiğin andan beri,
bir merdiven hep oradaydı, hasretinden ötürü."
hz. mevlâna

(...)

kişisel olarak dostoyevski'nin romanları içinde, budala'da nastasya filipovna'nın ölü bedeni başındaki sahneyle, karamozov kardeşler'deki büyük engizitör bölümü ve ivan'ın "şeytanıyla" konuştuğu sahnelerin olağanüstü bir sinematografiye sahip olduğunu düşünüyorum.

düşünelim... öl(dürül)müş bir kadın, bir sedirde boylu boyunca yatıyor. hemen yanıbaşında iki sandalye var. iki adam dizleri birbirlerine değecek şekilde oturmuş o sandalyelere. yatakta ölü bedeni boylu boyunca uzanan nastasya filipovna; sandalyelerde oturanlar rogojin ve prens mişkin. iki aşık; iki rakip; iki apayrı kişilik... mişkin, dostoyevski'nin hz. isa benzeri karakterlerinden biri. aşk; kendini adama, fedakârlık demek onun için, nefsâni duyguların çok üstünde bir şey... rogojin, tutkuları için her türlü kötülüğü yapabilecek bir kişilik. sonunda en sevdiğini bile öldürebilecek kadar nefs mahpusu... bir mumun etrafında dönen iki pervane gibi... artık mum sönmüş; ışık vermiyor ve o iki pervanenin, ışık vermeyen mumun etrafındaki çaresiz halleri bile muhteşem bir sinema gücü sağlardı...

yine düşünelim... ivan karamozov, inanmakla inanmamak arasında korkunç bir savaş veriyor. aynen bergman'ın muhteşem filmi yedinci mühür'deki şövalye gibi. kendisiyle yaptığı o büyük savaş ve sonunda teslim olması, onun için aydınlanma yönünde ilk büyük kapıyı açıyor aslında. delirmesi bu anlamda hayra alâmet! aklın kelepçelerinden kurtulmak... ancak karamozov kardeşler uyarlamarında bu bölümlerin, bir olay akışı taşımadığı için çoğunlukla gözden kaçırıldığı düşünüldüğünde "ne eksik" sorusu da kendiliğinden cevap bulmuş oluyor. yönetmen, büyük romanların olayları anlatmak için kullandığı dialog bolluğunu aynen kullanır; ama insan ruhunun derinine nüfuz edemez. ve o derin okyanus içinde, dışarıdan sükûnet olarak görünen büyük dalgalanmayı fark edemezse , romanın gölgesinde kaybolmaya mahkûm filmler yaratır olsa olsa... ve yönetmen kendi hayatındaki küçücük bir kutsal anıyla dostoyevski romanı arasında bir ilişki kuramıyorsa başarılı olamıyor demek ki! çocukluğumuzdan bu yana sakladığımız güzel, kutsal bir anı, belki de terbiyenin en güzel şeklidir demiyor muydu alyoşa, dostoyevski'nin romanındaki son sözlerinde?

dostoyevski'yi filme uyarlayan yönetmenlerin çoğunluğu, neden hep sözlere takılı kalır da; o sözlerin gizlediği hâlin içine girmeyi, o hâli kendi kutsal anılarıyla birlikte yaşatmayı ve bu yolla susmayı beceremezler?

ikinci kısım, "hakikatin görünümleri".
ikinci bölüm, "karamozov kardeşler ve dostoyevski'nin sinema uyarlamaları üzerine", "sonsöz" s. 174'den.
külliyat yayınları.

sinemanın hakikati,
enver gülşen.

amy!

2011-07-23T21:24:00.021+03:00

i cheated myself,
like i knew i would,
i told you i was trouble,
you know that i'm no good...

şu -genellikle- tatsız tuzsuz yeryüzünde, dinlemekten en mutlu olduğum seslerden biriydi amy. ilk kez 2006 yılının hemen başında "you know i am no good" ile dinlemiş de şahane sesine hayran kalmıştım, çok özlediğim beklediğim bir şeydi sanki şarkı söyleyişi... sesini dinledikten çok sonra gördüm sûretini. diğer "star"lardan görüntüsüyle de çok farklı ve özeldi amy. canlı bir konser kaydıyla izlemiştim meselâ. korunmaya muhtaç küçük bir kız gibi görünen, insanda merhamet uyandıran o çok zayıf bedeniyle sahneye sendeleyerek çıktı. kollarında, bacaklarında, dövmelerine ilave, makyajın saklamayamadığı morluklar farkediliyordu. amy mikrofona dizleri titreyerek ulaştı. kopkoyu siyah, uzun, kabarık saçlarının tepesinden bir şey alıp kokladı ve doğruldu, bedenini dikleştirdi. çok az insanda duyulacak güçte ve güzellikte bir sesle şarkı söylemeye başladı... söyledikçe büyüdü, güçlendi... söyledikçe güzelleşti amy... dünyaya alışamayan kuşağın bugünkü temsilcisiydi. önce bağlayıp sonra yavaş yavaş kendini yok edişini izlettirdi bize. reddedişindeki güzelliği duyduk sesinde, seyrettik hâlinde, bedeninde...

teşekkür ederim, her şey için, amy...

tambien la lluvia

2011-07-15T19:20:00.008+03:00

"bu sahneyi ben yazmadım, bunlar yaşandı, hepsi gerçek!"

genç yönetmen sebastian, yerli kadınların, bebeklerini köpeklere parçalatan istilacılardan kurtarmak için kendi elleriyle nehirde boğmak zorunda kaldıkları sahneyi çekerken, kadınlardan bebeklerini suya sokmak istemeyen itirazlar yükselince, "bebekleri suya sadece bellerine kadar sokacaksınız, sonrasında ellerinize oyuncak bebekler vereceğiz, endişelenmenize gerek yok" der, defalarca. ama kadınları ikna edemez ve insanın içini yakan bir isyanla "bu sahneyi ben yazmadım, bunlar yaşandı, gerçek. göstermek ve çekmek zorundayız!" diye haykırır...

icíar bollaín'in "tambien la lluvia" filmini aylar önce izledik. bugünlerde türkiye'de vizyona giriş haberlerini okuyunca aklıma geldi de, blogda adı geçsin istedim. filmi seyretmeye karar verdiğimiz an çok cazip gelmişti diye hatırlıyorum. zira ispanyolca bir filmdi, (ki bilmediğim bu dili sadece dinlemek bile benim için büyük zevk. belki film izleyerek öğrenebilirim ispanyolca'yı:) oyuncularından biri dünyanın en tatlı şeylerinden, gael garcia bernal'di:) diğeri, aranoa'nın muhteşem filmi "güneşli pazartesiler"in suskun, derin, aşık, etkileyici karakteri jose'yi canlandıran luis tosar ve heyecanlanmam için ilk anda oldukça geçerli nedenlerdi bunlar. ayrıca bollaín'in aktrisliği bir yana yönetmenlikteki kısa ama sağlam filmografisi de iyi bir referans tabii. film vizyona "yağmuru bile" adıyla girmiş, ben türkçe'ye "yağmur da" şeklinde çevirmekten hoşlandım. güzel bir senaryo, çok zor bir kurguya rağmen, her iki dünyanın, gerçek ve sinemasal bağlarını ince, ustaca yorumlayan yönetmen ve oyuncuları beğendim.

marco polo'nun, yani "beyaz adam"ın kıtaya ayak basışını, tarihin yazdığı gibi değil de, gerçek yüzüyle anlatmak, istilâyı ve yerli halkın katledişini konu alan bir film çekmek isteyen ekip, nispeten ucuz bir çekim planıyla bolivya'ya gider. cennet gibi bolivya ormanları ve fonda harika müziklerle yol alıp şehre ulaştıklarında, yorucu ama keyifli bir çekime başlamak için ilk yapmaları gereken, yoksul ve işsiz yerli halkın oluşturduğu, saatlerdir yakıcı güneş altında uzayan kuyruktan oyuncu seçmektir. köle pazarından işlerine yarayacak olanları seçtiklerinde aralarında daniel'de vardır. daniel, fakir, emekçi yerli halkın, küresel şirketlerin vahşi ve haksız istilalarına, tecavüzlerine karşı çıkan, direnen, dahası "anlamıyorsunuz değil mi? su hayattır!" diyerek, su için verdikleri onurlu savaşı, direnişi örgütleyen bir yerlidir ve bu yüzden çekim boyunca, olayların bir şekilde içinde kalıp, farklı düşüncelerine de şahit olduğumuz ekibe zor anlar yaşatır. bolivya hükümeti'nin yerli halkın suyunu çok uluslu bir şirkete satışının ardından başlayan şiddetli direniş ve ayaklanma, satışın iptaliyle, daniel ve arkadaşlarının savaşı kazanmasıyla biterken, film tarihe gidiş-dönüşleriyle, 500 yıl öncesinden günümüze, gittikçe azgınlaşarak büyüyen sömürü düzenine bir isyan çığlığı gibi...

filmde bolivya halkının doğaya ve suya sahip çıkışını, zor şartlara rağmen gurur verici, göz yaşartıcı direnişini izlerken, bizdeki, su kaynaklarımıza göz diken HES adı altındaki karanlık güç birliğine karşı son zamanlarda gittikçe büyüyen ve bir kısmı şimdilik başarıyla sonuç veren protesto ve direniş aklımdaydı hep...

matt

2011-07-14T15:26:00.010+03:00

bu adamın yaptığı müziğin kutsal olduğuna inanıyorum ben. "kutsal" derken, yukarılarda, uzaklarda bir yerde değil, aksine yanıbaşınızda. iddiasız duruşuna inat muhteşem müziğini ne zaman dinlemek isteseniz, ne zaman matt şarkı söylemek istese, doğrulur, gitarı eline alır. akortsa gereken, beklersiniz zevkle. sonra, muhtemelen başkalarının üzünçlü diye tarif edebileceği bir müzik başlar. yavaş, hüzünlü... arkadan belki iç yakıcı bir koro sesi duyarsınız. ama benim için tam da böyle değil işte, matt dinlemek üzmez beni. tüm o drinking songs, failing songs'a rağmen bendeki "şarkı" sözcüğünün karşılığıdır matt elliott müziği, yaşamaktır, kanlı canlı bir duygudur. o sırada belki dışarıda şiddetli bir yağmur yağıyordur, rüzgâr, fırtına, pencereler vurur, kapı gıcırdar. yakınlarda bir tren yolu vardır belki, ağır ve yorgun bir trenin gelip geçişini duyarsınız... hatta bir denizaltının çığlıklar arasında denizin dibine gömülüşünü... evet hepsini şarkıyla birlikte dinlersiniz, şarkının içindesinizdir zira. o kadar sahici...

önce de bahsetmiş miydim bilmem. değilse bile mutlaka bir kaç şarkısını almışımdır bloga. ama hepsi burada olsun istiyorum. hatta şu yan tarafa matt elliott şarkılarından bir müzik çalar da ekleyebilirim belki:) sanırım tam iki yıl önce de şiddetli bir matt elliott dalgası yaşamıştım ben. böyle dönüp dönüp aynı şarkılara, müzisyenlere, filmlere, kitaplara yeniden takılıp hayran kalıyorum. bu arada, şimdi bunu yazarken planting seeds'i dinliyorum. gece, uykuya dalarken dinlediğim şarkıdaysa yağmur sesi vardı, adını şimdi hatırlayamadım, gözlerim öylece kapanıp gitmiş...

alex

2011-07-10T00:05:00.008+03:00

karanlık tarihinin haritasını odasının duvarında gizler alex. ilk aşk, ilk öpücük, ilk hırsızlık, ilk cinayet...

alex'i sık sık sayıklarım. dolayısıyla leos carax'ı. biri "en sevdiğin film kahramanı" diye sorsa "alex" derim heyecanla, ve film, yine "boy meets girl". bilen bilir bu bazen aşırıya kaçan ilgimi... sık sık da düşünürüm, konuşmak isterim hakkında, ama bir yandan da kıskanırım, herkes tanımasın isterim alex'i. böyle, sıkıntılı değil ama, evet takıntılı bir bağlanış bu... defalarca izlediğim filme dair detayları da sık sık unuturum. belki yeniden izlemem için hafızamın bana oynadığı bir oyundur bu. bilmem ki... filmden kopuk kopuk sahneler hayal ederim, durup dururken...

evini terk eden yabancı kadının, çocuğuyla seine kıyısında arabasını durdurup ressam adamın tablolarını nehre öfkeyle fırlatırken düşürdüğü fularını eğilir alır alex, karanlık nehre bakar. veya o karanlık apartman aralığında sevgilisi ve eski arkadaşına ait sesleri duyduğunda yüzünde dolaşan acı omuzlarını düşürürken, yüzündeki garip çizgiler daha da belirginleşir. ya da mirelle'nin, sevgilisiyle dış kapıdaki diafon dialogunu dinlerken yukarıdaki sese tutulup kalışını unutamam hiç, ve asıl, mirelle ile geçirdiği o tek gece, -sanki hayatı boyunca ilk kez- yüzünde dolaşan huzur gölgelerini...

paris sokaklarını hep ayrıksı, huzursuz, hastalıklı, çelişkili adımlarla dolaşıp durur alex. insanların çok yakınından, arasından geçer. varlığı, birden uçup gidiverecek bir gölge gibidir. birazdan karanlık dehlizlerde yok olacak bir yeraltı adamı gibi... dostoyevski karakterlerine benzer alex. en çok da, "ben tek başınayım, onlar hep birlikte" diyen "yeraltı adamı"na. içindeki kanlı çatışmaya rağmen, hayatında garip bir düzen vardır. zor şartlara rağmen giyimine dikkat eder. gömlekleri ütülü ve temizdir. günün modasına uygun ceketler giyer. yeraltı adamının nevsky'e çıkarken, -meselâ o subaya haddini bildirmek için- kendine kaliteli ve pahalı deriden şapka, eldivenler ve kunduz kürkü yaka alması gibi... bu, kabullenilmiş, dayatılan sosyal ilişki şeklinden farklı gelse de, sımsıkı, sapasağlam bir iletişim isteğidir aslında. ikiyüzlülük ve sahteliğe alınmış gardıyla, sevgi hastalığına tutulmuş gibidir alex... kaçmaz aslında, aksine "herkes" tarafından çirkin ve kaba görülmekten korkmaz, yozlaşmış sevgi gösterilerinin üstüne üstüne gider cesurca. gece yarısı kafede o çok uzun boylu kadının gözlerinde zerre kadar sevgi görebilmek için ayak uçlarında yükselip, en son şans, içtiği kahvenin parasını ödeyip kuru bir teşekkürle karşılandığında da, sağlam, sendelemeden ve gerçek sevgiye inancını yitirmeden taşır ıssızlığını. öyle yakıştırır ki kendine...

st. john passion

2011-06-27T16:45:00.004+03:00

the mirror

2011-06-23T21:43:00.004+03:00

"yeryüzünde yalnız biz vardık.
bir kuştan daha cesur ve hafiftin.
bir hayal gibi,
merdivenleri uçarak,
yağmurlarla ıslanmış
leylakların arasından
geçirip, aynanın ötesindeki
ülkene götürürdün beni..."

arseni

küller

2011-05-30T11:02:00.004+03:00

eyjafjallajokull ne zaman yeniden canlansa bende bi' izlanda seyredip, daha da bi' sigur ros dinlemeler, böyle abartılı hareketler filan, ne alakaysa...

blind

2011-05-24T18:41:00.014+03:00

" -o görüyor. bir tek o..."

uzun boyu, içinde göz kamaştırıcı bir beyazlık saklayan pelerini, her zaman kaçar gibi hızlı adımlarıyla aktı ruben'e, saçları, elleri, yeryüzünde hiçbir şeye şefkat göstermezken, sadece kitapları uzun uzun okşayabilen elleriyle. ve sesi, kraliçenin etine batırdığı cam kırığından akıp kadere damlayan bembeyaz bir kaç damla kan telvesi gibi sesiyle... marie, aynalar göstermez, saklar çirkinlikleri... eğer gören, aşka tutsak gözlerse...

blind, hollandalı yönetmen tamar van den dop'un 2007 yapımı, albinolu bir kadınla, kör bir gencin aşkını anlatan şiirsel filmi. bir masal... filme ilham olansa, en sevdiğim masaldır, andersen'in "kar kraliçesi", ve "belki de hikâye bittiğinde, şimdikinden daha çok şey bileceğiz" diye başlar, devamını zaten bilirsiniz. filmin sonunda van den dop'un masala yolladığı etkileyici selâmla aşka dair bildiğiniz, hiç bilmediğiniz veya unuttuğunuz ne varsa aklınıza, kalbinize düşüyor. izlerken, sanırım üç yerinde ağladım. hatta tuhaftır müthiş sevindim buna, insanı ağlatacak filmlere her zaman rastlanmıyor değil mi... yine de beni bu kadar derinden etkileyen bir filmden bahsetmezdim, kimseler bilmesin veya daha doğrusu benden bilmesin der susardım da, ama bugün, tam da "blind"i sayıklayabileceğim özel bir gün...

" aşkım, her şeyim... bu mektubu okurken, dünyanın ne kadar güzel olduğunu görüyor olacaksın. ellerinde aşkı hissettiğim ana dek, kendimi asla böyle güzel hissetmemiştim. aşkım... ellerinle, dinleyerek ara beni. bu büyük aşkı yaşadığım için çok mutluyum. saf aşkı. gerçek aşk kördür. sonsuza dek...
marie."

türkü

2011-05-17T02:13:00.007+03:00

türkü; trio aksak, "ilk" albümünden.
resim

şarkı

2011-05-13T21:46:00.004+03:00

le chant des mariées

2011-05-09T19:20:00.009+03:00

gözlerini aynı anda açıp aynı avludan baktılar dünyaya. hiç ayrılmadılar. evlilik provaları yaptıkları bembeyaz oyunlarındaki gibi yeryüzünün en temiz, en derin dostluğu sardı iliklerini. başka türlüsünü bilmezlerdi zaten. kendilerine bile söyleyemediklerini birbirlerinin kulağına fısıldadılar. bedenleri büyüdükçe, yılanlar peydahlandı aralarında, erkek öpüşleriyle gezinen, saçlarında, kollarında, bacaklarında. terli, kaygan, kinli ve iştahlı... myriam'dan nour'a, ondan yine diğerine, tüylerini ürperterek ayırdılar ikisini. halbuki ruhları hep o taş avlunun demir örülü pencerelerinden birbirlerine aktı durmaksızın. nour, myriam'ın öğrettiği harflerle okudu kutsal kitabı ilk kez, babası, şaşkın, "oku!" dedi. emretti. okudukça sanki yeniden myriam'a kavuştu nour. kalbi sevinçle vurarak koştu, "bak!" dedi sevdiği adama, "kitap myriam'ı sevmemi söylüyor aslında, sen saklamış olsan da..."

uzun bir papatya çayı molası oldu bu. epey gecikmeli de olsa yine burada mutlaka anmayı istediğim bir film var. yalnız, insan bir filmden bahsedecekse, sıcağı sıcağına olmalı, bunu bu defa çok iyi farkettim. hele de finalinde gözyaşlarınızı tutamadığınız bir filmse, kurumadan, hemen, sayıklaya sayıklaya yazmaya koşmalı... karin albou'dan diğer filmi "little jerusalem"le bahsetmiştim... karin'in bu filmi ise son zamanlarda seyrettiğim en derin, en etkileyici film...

tunuslu yahudi myriam ve müslüman nour'un hayatlarının en çalkantılı yıllarından bir kesit, alman işgali ve bombardıman altında genç kızlığa, aşka, evliliğe ve pek tanımadıkları erkek dünyasına adım atışları... filmden daha fazla bahsetmek istemem. ama karin albou, bundan sonra zevkle, heyecanla takip edeceğim bir yönetmen, kesinlikle... karin'in anlatışında bir şey var, bir samimiyet, sahip çıkış, kaygı ve hassasiyetlerini seyircisini örselemeden, kullanmadan, şefkatli bir ortaya döküş... zaten aktris olarak filmin içinde, ama sadece bu değil, sanki kendini anlatıyor yine ve yine böyle netameli, sancılı bu yeryüzü kesitinde hiçbir tarafta durmuyor karin. tam da insanî bir noktadan bakıyor. bunu seviyorum. bana dünyaya dair güzel şeyler hatırlatıyor...

çay

2011-04-27T17:13:00.006+03:00

papatyalar, kupaya özenle konup sıcak suda yüzdürülünce, suyu güneş rengine boyayıp, elinize bir demet tutuşturuldukları an ki gibi yeniden açıyorlar.

not: fotoğraf temsili değildir:)

...

2011-04-21T20:04:00.008+03:00

ibrahim oruç.

lise öğrencisi. bismil’de polis tarafından önce (hedef alınıp) kurşunlanarak öldürüldü. sonra cesedi, dişleri yere dökülene kadar tekmelenip dövüldü…

20 nisan 2011

valsapena

2011-04-20T23:29:00.002+03:00

la petite jérusalem

2011-04-19T17:34:00.002+03:00

"paramparça olduğunun farkında değilsin..."

laura, paris'in banliyölerinden birinde kendi sürgün "küçük kudüs"üne sığınmış, felsefe okumasından endişeli, dinine geleneklerine sonuna kadar bağlı ailesi ile birlikte yaşar. aşka inanmaz laura, aşkı sadece bilir. bir yanılsamadır aşk. hayatı kanunlar ve alışkanlıklar şekillendirir ve birinin bu kanunlara itaat etmesi gerekir. kant, nasıl her gün aynı saatte o yolda yürüyüşe çıkıyorsa, laura da akşam yürüyüşlerine çıkar... her gün aynı saatte... ve onlardan birinde kant'ın sadece tek bir gün -o da büyük devrimde posta arabasını karşılamak için- yolunu değiştirmesi gibi, tüm hayatını değiştiren bir adamla karşılaşır. gizemli bir adamdır ve çok güzel, bambaşka bakar laura'ya. sırf onu görebilmek, konuşabilmek için felsefe dersine gelen eric'in dediği gibi "bildiklerinin aslında inandıkları olmadığını" o gece anlar laura...

"büyülendin laura... çok değiştin. artık felsefe çalışmıyorsun. yürüyüşe bile çıkmıyorsun..."

ve teslim oldu laura, "senin kölenim. güzel bir gününün tadına varabilir miyim?" diye soran djamel'e bıraktı kendini... avucunun içinde sıkıp durduğu musa'nın elini tüm tılsımıyla birlikte fırlatıp attı... "ölümün öbür tarafına geçtin mi? nasıl bir şeydi diğer taraf?" aşk da böyle değil mi zaten laura... çizginin ölüm tarafına birlikte geçip kaybolmak değil mi... bir tutam saç düştü ikisinin de önüne, eğildiler, yarayı ilk laura gördü, sevdi, kendi yarası gibi dokunmak istedi. elini şiddetle tuttu djamel, direndi laura, sağaltmanın imkansızlığını bile bile uzandı... izin vermedi djamel... o derin yarayı, yaşlı, yalnız, çekilmez ve sonsuz bir çizgi gibi çekti aralarına...

mañana

2011-04-11T18:46:00.005+03:00

okuduğum kitapta meksikalı bir adam var. neşeli kahkahalar atıyor durmadan ve hep "manana" diyor. manana. cebinde içki içmek için her zaman bir kaç doları oluyor. evinden uzakta ve kalacak yeri yok. eski püskü arabasında uyuyor genellikle veya kapı dışarı edilene kadar bir kaç günlüğüne bulduğu bir sevgilinin evinde bazen. "boş ver oğlum" diyor, "yarın bir dolu para kazanacağız, bu gecenin tadını çıkaralım". manana. "yarın her şey güzel olacak." hep, manana... yanında seyahat eden amerikalı bu sözcüğü o kadar çok duyuyor ki "manana, ne hoş bir sözcük. cennet anlamına geliyor olmalı" diye düşünüyor...

resimdeki, j. kerouac

pa negre

2011-04-10T00:26:00.003+03:00

" -ispinozu görüyor musun andreu? ispinozlar kuşlar arasındaki en ürkek cinstir, hep kaçmak isterler. kafesi küçük çubuklardan yapılmış olmazsa gagasını ve kanatlarını mahveder... bendeki de aynı hastalık... anlıyor musun? kuşlar özgür olmak ve uçmak ister andreu. tıpkı melekler gibi onların da sınırları yoktur. onları kafeste tutabiliriz ama karakterlerini değiştiremeyiz..."

babası, elini kalbine koyup, başı dik, gözleri ışıl ışıl gülümseyerek ideallerinden bahseden muhteşem babası, o karanlık faşistlerin nefret ettiği kahraman babası, sahip oldukları tek şeyi yoksulluğa satınca, "bir kuş katiline" dönüştü katalonyalı çocuk... halbuki ne her gün içinden geçtiği, akla hayale gelebilecek en korkunç ölüm sahnesine, günahkâr manastırlarına, eşcinsellerin cinsel organlarının bağlanıp koparıldığı infaz sahnelerine, benzerleriyle birlikte izole yaşayan, yiyeceğini paylaştığı hastalıklı genç adama, kuzeninin tehlikeli oyunlarına tanıklık ettiği o tekinsiz orman, ne annesi, ne savaştan yorgun çıkmış kalabalık ailesi, ne korku, ne baskı, ne "kara ekmek"le hayatta kalma çabası... hiçbiri söndürememişti gözlerindeki ışığı...

"les mentides dels grans crien petits monstres"

n i s a n b e ş

2011-04-05T23:13:00.001+03:00

hadi kapat gözlerini

2011-04-05T09:13:00.002+03:00

film; bal

hævnen

2011-04-04T17:10:00.007+03:00

-ona vurduysan o da sana vuracak, bunun sonu gelmez. anlamıyor musun christian? savaşlar böyle başlar.
-yeterince sert vurursan başlamaz. bu konuda hiçbir şey bilmiyorsun baba.

haftasonu iki heyecan verici film izledim. tamam! şimdi sakin olup size de bahsetmek istiyorum. iki yeni film bu, ve izleyip bitene kadar da, meselâ şimdi bahsedeceğim filmin altın küre ve yabancı film oscar'ı filan aldığını bilmiyordum. gerçi bilsem ne değişirdi? sadece "oscar ödülü" almış filmlere olan önyargımla daha isteksiz başlardım filme, o kadar. her neyse, ikisi de son zamanlarda izlediğim en başarılı filmlerdi, hatta son dönemlerde çekilenlerin içinde bu kadar iyilerinin çıkmasına şaşırdım, sevindim...

iki farklı kıtada, tamamen farklı hayatların içinde form ve beden değiştirmiş, ete kemiğe bürünmüş korku, kötülük ve şiddet üzerine çarpıcı bir film... danimarkalı yönetmen suzanna bier'in son filmi "haevnen". yani "intikam"... öncelikle, çok sağlam bir hikâyesi var. ama bunu standart bir anlatım şekliyle değil, farklı, ustaca, cesur bir dille yapmış bier... haneke'nin "das weisse band"ından flashbackler yaşatıyor bazen, o kadar etkili, çarpıcı. ama asla yorucu değil... kullandığı nefis iskandinav ve afrika manzaraları ve müzikle, heyecan-gerilim arasında gidip gelirken, aynı anda tuhaf bir şekilde tansiyonu aşağı çekerek güçlü bir huzur duygusu yaşatıyor. oyuncuların performansı film boyunca izledikçe artan, gelişen, neredeyse istisnasız mükemmel, etkileyici. bier, özelikle çocuklarda ve en çok da ölüm acısını zamansız tatmış ve bu acının üstesinden intikam duygusuyla gelmeye çalışan christian'da harikalar yaratmış...

kötülük... şiddet... ne zaman nereden geleceğini bazen öngörerek, bazen hiç kestiremeden, yaşar, seyreder, katlanır, korkar, cesur davranır, direnir, isyan eder, bağırır, çığlık atar, savaş ve emek verir, gözyaşı döker, bazen sadece susar, yüzünüzü çevirir gider, ama asla kanıksamamaya çabalarsınız. filmin en çarpıcı sahnelerinden biridir; baba çocuklarının gözleri önünde "kötü adam"dan tokat yer, aşağılanır... burada çocukların yaşadığı hayal kırıklığını sico'nun "bisiklet hırsızları" filminde oğul bruno'nunkine benzettim. utanç ve öfkeyle karışık büyük bir hayal kırıklığı, derin bir üzüntü... babanın, çocuklara iyi örnek olabilmek için, üstelik "pısırık"lıkla suçlanmayı göze alarak, karşılık vermeden çekip gitmeyi başarması çok anlamlı ve değerliydi. zira aynı adam, o kadar güçlü ve hayranlık vericiydi ki, kendisine yapılan kötülüğe karşılıksız kalabilirken, daha biraz önce dr. kimliğiyle yaşatmaya çalışıp başaramadığı kadın için söylenen kötü sözlere tahammül edemeyip, çok şiddetli, ölümcül bir tepki verdi... bu epeydir izlemediğim kadar etkileyici, soluğumu tuttuğum ve sinemanın tüm bilimsel, sosyal vs. yaklaşımlardan sıyrılan görsel-işitsel gücüne iman ettiren bir sahneydi.

filmin tek eleştireceğim yönü bier'in son 20 dakikada garip bir şekilde "mutlu son" telaşına kapılmış olması. yalnız tamamının başarısına bakınca bu durumu kolaylıkla yok sayabilirim. ama, zaten son 20 dakikalık "o kadar kusur kadı kızında da bulunur" bölüm olmasaymış bu film bir "başyapıta dönüşür"müş... bu zamanda bu kadarına sevinip tadını çıkarmayı bilmek lazım. bildik de...

b.b.

2011-04-02T23:20:00.002+03:00

sevdiğim,
söylüyor bensiz olamayacağını

bu yüzden
kendime dikkat ediyorum
yolda yürürken önüme bakıyorum
ve korkuyorum her yağmur damlasından
sanki beni ezecekmis gibi...

çeviri, turgay fişekçi
iyi şeyler, "sevgililer" s.10

şarkı

2011-03-31T23:42:00.000+03:00

hayır!

2011-03-30T16:35:00.005+03:00

felâket daha bu kadar sıcakken, tam da bugünlerde "teknoloji devi" bir ülke gözlerimizin önünde yok olurken, karşımıza çıkıp utanmadan, ne vicdanî, ne ahlakî ne de bilimsel hiçbir dayanağı olmayan saçma sapan küstah açıklamalarla mutfak tüpü dalgası geçen, blogumda adının geçmesini istemediğim adama ve kurmayı düşündüğü nükleer santrallere, hayır!

na putu

2011-03-29T15:39:00.010+03:00

-kız çok şirin. saçlarımı kısacık kestirmek istedim.

-hayır, lütfen kestirme şahane saçlarını...

bosna'ya dair her şey hüzünlü, güzeldir böyle... luna ve amar gibi... bayram günü, ailenin arkada kalanlarla ve gözleri yaşlı, yorgun, sızısı kanayıp duran bir sevinçle söylediği o çok eski bosna şarkısı, "hayatını aşka adayan ve bir öpücük için ölen" adamdan bahsediyordu... dinleseniz, tam orada, bosna'da, yanıbaşınızda sevgiliyle, minicik bir pencereden seyretmek isterdiniz dünyayı. yağmurlu olurdu büyük ihtimalle ve çok yeşil...

yakınlarda ama epeyce "diğer taraf"ta, bahrija'nın nehir gibi gürül gürül akan sesiyle söylediği o şarkıda diyordu ki,

"kalp her şeyi görür, bilir
tomurcuklar belirdiğinde...
çiçekler koku salar
yerlere düştüğünde,
yağmurlar yıkar bosna'yı
rengârenk bahçemi..."

battle in heaven

2011-03-17T23:33:00.010+02:00

gökyüzünde bir yerdeymiş kadar grimsi/mavi odada, bir adam öylece durur. ifadesiz, dimdik, kaskatı durur ayakta... sonra yavaş yavaş aşağı iner kadraj, gencecik bir kız görmeye başlarsınız, diz çökmüştür adamın önünde, gözleri kapalıdır. açar sonra, kocaman açar gözlerini, yaşlar boşalır... ve savaş başlar... "cennette savaş." çirkinle güzelin, gençle yaşlının, siyahla beyazın, iyi ve kötünün, güçlüyle zayıfın, akıllı ve aptalın, günahla sevabın savaşı...

ve son... her şey aynıdır. bu hikâye nasıl başladıysa aynı renkte ve aynı mekânda, aynı adam ve kadının aynı eylemiyle biter... yalnız büyük bir farkla; bu defa gülümserler... zira ikisi de bir başka şekilde ölüdür artık...

bir kaç akşam önce, meksikalı yönetmen carlos reygadas'ın, bugüne kadar "sessiz ışık"tan sonra izlediğim ikinci filmi, orjinal adıyla "batalla al en cielo"yu izledim. filmi anlatmayacağım elbette, zaten hikâyeyi anlatmak 2-3 satırlık bir şeyken, önemli olan hâli deneyimlemektir. veya reygadas'ın filmografisinden, hayatından, ayakkabı numarasından filan da bahsetmeyeceğim. hele sinema tekniğinden filan hiç... ama bu konular için sadece, kamera ve sahne kaydırışlarının etkileyiciliğini, karakterlerinin yüzlerindeki ruh detaylarını tasvir ediş, aktarış ustalığını, en kritik zamanlarda kullandığı, filmin durağan havasını aniden heyecana çeviren müzikleriyle izlenmeye değerdi diyebilirim. ilgimi çeken ve heyecanlanmama neden olan başka bir şeydir aslında. bu bir benzetiş, bir yakınlık, duygudaşlık, yoldaşlık, hoşuma giden bir metafor hatta... reygadas fimlerini, beş asır önce yaşamış bruegel'in tablolarına benzetiyorum ben. sade bir gerçeklikle, net ve çirkin yüzler yaratır ikisi de, ve onların arka planında insanlığa dair her türlü yerleşmiş tabu, korku, güç gösterisi akar. bruegel, yaşadığı karanlık çağın ve rönensans'ın değer verdiği her ne varsa nasıl alay etmiş, ve kralların sarayları için gösterişli tablolar çizmek yerine gidip taşra resimleri, sakatlar, dilenciler, fahişeler çizmek istemişse, reygadas da benzer bir protest duruşla, meselâ holywood'un genel geçer değer yargılarına, parıltısına inat, bir generalin ayak işlerini yapan "çirkin", sıkıntılı, beden dili hayli ağır, sıkıcı, soğuk, basit bir adamı filmin ana karakteri yapar. marcos, her sabah o birliğin göndere bayrak çekip-indirme, marşlar ve postal sesleri arasındaki askeri törenleri arasında işine gidip gelirken, reygadas'ın yaptığı içinizdeki tüm anti-militarist duyguları harekete geçirmektir. veya generalin kızı güzel ana ile sevişirken yaşattığı, sahnenin tüm cüretkârlığına rağmen zıtlıklarla yarattığı anti-pornografik propagandadır... marcos, günahlarının altında ezilirken, o "son gün" hacılar arasında, kızgın güneşte, diz kapaklarının üstünde ilerlerken, insanlık tarihi kadar eski o kadim ve ağır sızıyı çok keskin hissedersiniz...

diyeceğim o ki, sanatçının iktidarın ya(kı)nında durması, hayatta en çok midemi bulandıran şeydir... eserleri aracılığıyla, bu anlamdaki net ve karşı tavrını hissettiğim, hayran olduğum bruegel'i, yaşayan ve daha pek çok filmini bekleyeceğim reygadas'la asırlar sonrasında birlikte anmak çok hoşuma gitti...

filmler birikiyor. halbuki izlediklerime karşılık buraya aldığım notlar o kadar az ki. olsun. ben hiç şikayetçi değilim. hayatımın en güzel günleri/geceleri bunlar...

beyaz değil mavi

2011-03-14T16:01:00.011+02:00

sabah işe gelirken, binanın hemen önündeki bahçede bulduğu avuç içi kadar kar suyu havuzunda yıkanan güvercine, "hey!" dedim, "üşüyeceksin!". hiç oralı olmadı. kanatlarını özenle yıkamaya devam etti. ve "hadi ordan! sen gir hadi o beton kafese, ne karışıyorsun bana!" dediğini duydum sanki. dediyse de haklı tabii... ben her zaman ciddi bulmuşumdur güvercinleri. o da öyle görünüyordu zaten. çekindim, başımı öne eğip uzaklaştım.

güzeldi de çok... acızık beyazları vardı ve neredeyse chagall tabloları kadar da maviydi...

not: fotoğraf makinam yanımda değildi maalesef. resim şuradan.

requem

2011-03-11T16:31:00.005+02:00

bozkırda yaz akşamları seni seyrederdi

seni seyrederdi ormanda gürbüz sabah

ağırkanlı bir güneşle yaşanan kış

ağır, kanlı bir güneşle yaşanan hasat zamanı

bekarların kaburgalarına gümleyen karanlık

isterik kokusu beyaz dantelaların

seni seyrederdi

sen diriyken sana bakmak

başlı ve sonlu bir uğraştı sanki.

gövdene imrenirdi ok atmayı bilenler

gövden aklın gibi engebeli ve dakikti

sokaklarda kavga çıkardı senin yüzünden

sen topuğunu gösterirdin ve dövüş başlardı

ejderlerle çarpışırdı bey çocukları

müminler müşriklerle savaşırdı.

toprak ve yağmur savaşırlardı

anahtar ve kilit

birbirlerine girerdi ekmekle bulutlar

kan ve su

nadirle zenit.

ısıtırdın salkımları bağlar bozulunca

tohumların bilgisine hısımdın

beyninde yelkenlerini açarak

serinlerdi kısır kadınlar

sen diriyken

sepetlerine çiçek doldurup insanlar

peşinden gelirlerdi

sürevenler peşinden yürürdü endazelerin

mekikler otlakların yörüngesiydeydi

ayıklardı insanların rüyalarını

yaktıkları tütsü, okudukları yasin.

sonra öldün, sonra ıslıkladılar seni

gösterişsiz tabutunu yuhaladılar

lahana yaprakları attılar sana

sonradan görme tombul ortayaşlılar

semiz, genç burjuvalar seni

tepeden tırnağa fermuarladı.

akşam gezmesine çıkan emekliler bile

duygusuzca silkeledi üzerlerinden

senin gözyaşlarını

bir soğuk uzay

parıltısıyla anılıyorsun artık

kuru bir bilgisayar tıkırtısıyla

açıyorlar taçyapraklarını ancak

bir alkol koması sırasında

senin yorgunluklarını

hastanelere makbuz yaptılar

çekingen duruşunu intihara karşı

kullanıyorlar koğuşlarda

çünkü çoktan ölüm götürdü seni

ölüm ölüm

gündelik sözlerimiz arasında

geçecek kadar kaba.

i. özel, “üç frenk havası”nın üçüncüsü.

film: zerkalo, tarkovsky.

la notte

2011-02-28T16:22:00.009+02:00

"bu sabah uyandığımda sen hâlâ uykudaydın. usul usul nefes alışına kulak verdim. dağınık saçlarının arasından gözlerini gördüğümde içimi derin bir hüzün kapladı. seni uyandırmak için haykırmak istedim, ne var ki, çok derin uykulardaydın. loş ışıkta canlılıkla parıldayan tenin... öylesine sıcak, öylesine güzeldi ki, onu öpmek istedim... ama seni uyandırmaktan korkuyordum. seni, kollarımda yeniden uyanık olarak görmekten korkuyordum. onun yerine, kimsenin benden alamayacağı, sadece bana ait olacak bir şeyi istiyordum: sonsuza dek bende kalacak imajını... yüzünde çok daha güzel ve etkileyici şeylerin yansımalarını gördüm. başka bir boyutta seni ve tüm yaşantımı gördüm. seninle geçireceğim tüm yıllarımı ve hatta sensiz geçen geçmişimi bile... bundan daha mucizevî bir şey olamazdı: bir ömür boyu benim olduğunu ilk kez olarak hissedebilmiştim. bu gece sonsuza dek sürüp gidecekti. seni düşünerek, seni arzulayarak, sıcaklığını hissederek.... o an seni ne çok sevdiğimin farkına vardım, lidia. içimde kabaran duygularla gözlerim doldu. bunun hiç bitmemesini... bir ömür böyle sürmesini arzuladım. sadece yakın olmayacak, ayrıca birbirimize ait olacaktık. bu şekilde olursak bizi hiçbir şey ayıramazdı. tek korkulacak şey, ilgisizliğin alışkanlık haline gelmesiydi. sonra yüzünde bir gülümsemeyle uyandın, bana sarıldın, beni öptün... ve o an korkumun yersiz olduğunu anladım. zamanın ve alışkanlıkların etkilerinden sakınıp, sonsuza dek hep böyle kalacaktık."

epey gecedir, izleyemediğim filmleri bir yana terkedip, antonioni'ye kaçıyorum. aklım fikrim onda ve yeniden izlemeye çalıştığım şahane üçlemesi; "la notte", "l'eclisse" ve "l'avventura" da. insan bir antonioni filminin seyrini bir ömre yaymalı bence. bir ilham gibi gelmeli "seyretmek". büyük bir yönetmen o, evet en iyilerinden biri. ve seyircisinden dikkat, samimiyet, bağlılık istiyor. eğer bulamazsa, film içinde öyle bir oyun oynuyor ki, hemen az önce izlediğiniz, gözlerinin içine baktığınız bir oyuncuyu kaybediveriyor meselâ. panik oluyorsunuz. pişmanlık duyup filme yeniden bir yerden tutunmaya çalıştıkça kayboluyor ve pes ediyorsunuz. bunu defalarca yaşadım, ordan biliyorum. tam her şey sade ve kolay akıyor derken, çok yavaş, yaprak bile kıpırdamayan bir sıkıntı dalgasına atıyor insanı ve aslında uzaklardan seyreden o oluyor sanki... antonioni, onun filmini izlemeyi hak etmenizi istiyor...

şehir tüm renkleri silinmiş, sevimsiz bir grilikte ve bunu bir gökdelenin dış asansöründe inip çıkarak seyrediyorsunuz. trafik ve kargaşayla metalikleşmiş çirkin insan seslerinden, aynı renksizlikteki bir hastane odasına uzanıyor kadraj. morfin yüklenmiş bir gülümsemeyle ziyaretine gelen dostlarını kucaklayan adam, içinize acı bir sıcaklık veriyor, ki bu sıcaklığa filmin sonuna kadar ihtiyaç duyacak seyirci. ölmek üzere olan adamın yanından ayrılan çift, buz gibi, görünmeyen duvarlarla örülü, bakışların ulaşamadan çarpıp kırılıp-döküldüğü hayatlarına dönüyorlar, hastane kapısından... ve kadınlar... antonioni kadınları... hüzünlü, tedirgin, tutkulu, aşık, zeki, uzak, boyasız-cilasız, sade elbiseleri içinde, çok güzeller...

gece...
ve karanlığın sonu...

bütün gece, sevimsiz, kirli bir ağrı gibi üstüne çöken suratlara, yapmacık veda gülümsemeleri uydurmaya çalıştı lidia. yorgun ve üstelik en derininden hüzünlüydü... bu yüzden belki o ruhsuz kalabalığa veda edip uzaklaşırlarken bu kadar hevesli adımlar attı... yürüdükçe sanki çürümek üzere olan bedenlerini derin ve temiz nefes alışlarla dirilttiler. uzaklaştıkça, birbirlerine yaklaştılar. en çok da adam, artık hatırlayamayacağı kadar uzun bir zaman sonra ilk kez sevdiği kadını hissetti, ilk defa keşfeder gibi heyecanlandı... ağaçlarla çevrili o çayırlık, ömür törpüsü duvarlarını yıktıkları sessiz bir şölen yeri oldu. konuşmayı ve sadece birbirleri için cümleler kurmayı hatırladılar. kaçtıkları yerden üstlerine yapışan o lanetten kurtulur gibi, uzaklaştıkça dilleri çözüldü. "seni seviyorum" dedi giovanni. "lidia, gel bunu bir yola koyalım. emin olduğumuz şeye tutunalım. seni halâ sevdiğime eminim." toprağa oturdular. yan yana. birbirlerini seyrettiler. giovanni cebinden mektubu çıkardı, okudular. lidia, aşka yeniden çiçeklendi. kemiklerine kadar dokunan o eski aşka... ruhlarını soyup birbirlerine teslim ettiler... yeniden...

shaking tokyo!

2011-01-25T11:51:00.003+02:00

çocukluk arkadaşım y'nin babaannesi tam 8 yıl boyunca hiç dışarı çıkmadı. kendisini insanların arasına geri döndürmek için verilen tüm çabaları susarak ve yüzünü çevirerek reddetti. çocuklarının, torunlarının özel günleri, yakınlarının cenaze törenleri de dahil... bu elini ayağını çekmişlik, çocuk halimi çok etkilerdi. gizemden doğan bir merak değildi hissettiğim, bu, onu herkesten farklı kılan şeyi başarmasına duyduğum derin saygıydı... y ile oyun oynarken, veya evlerinin önünden geçerken her defasında pencerelere bakmaktan kendimi alamazdım. perdeler daima sımsıkı kapalı olurdu ve yıllar içinde gölgesini bile görmek mümkün olmadı. sonra, 8 yıl sonra, y ile genç kızlığa adım attığımız yıllara rastlayan zamanlarda, birden bire, abartılı bir neşeyle, sanki onca yıldır hiçbir şey olmamış gibi dışarı çıktı. ilk çıkış anını düşünmek heyecan verici geldi bu defa... şimdi onu herkes yapan, dışarı iten neydi. hangi iç sarsıntı, bu defa onu "normal"e döndürdü. gözleri kamaştı mutlaka ve sokaklarda yeniden yürürken kimbilir nasıl şaşırdı adımları...

leos carax peşinde koşarken, "tokyo"nun üçüncü filmi "tokyo sallanıyor"a takılıp kaldım. adını hiç duymadığım, iyi ki genç ve daha pek çok film çekecek bir yönetmenden (joon bo-hong) baştan çıkarıcı bir tokyo hikâyesi. 10 yıldır evden çıkmayan, "hikikomori" adamın insanlarla tek iletişimi, siparişler için kullandığı telefon ve kapıya gelen, ama asla göz teması kurmadığı pizzacılar... pencereleri sımsıkı kapalı loş bir ev, daha on yıllarca dışarı çıkmamaya göre hesaplanmış malzemelerle dolu raflar, dünyayla arasına bir duvar gibi milimetrik bir özenle örüp yükselttiği pizza kutuları ve hepsini okuduğunu söylediği binlerce kitaptan oluşan bir duvar... tüm bunlar, o cumartesi günü pizza getiren kızın gözlerine baktığı an yıkılıp, paramparça oldu... bu bir depremdi. adama, "bana neler oluyor?" dedirten büyük bir deprem. onca yıl sonra o kapının eşiğinden çıkıp, gözleri kamaşarak kıza doğru koşarken, bu defa doğanın ancak bir başka tür depremle, kendisine benzeyenleri, olmalarını istediği yere, sokağa, diğerlerinin arasına nasıl attığını şaşkınlık ve korkuyla seyretti...

...

2011-01-19T15:09:00.004+02:00

woman in the dunes

2011-01-17T23:39:00.011+02:00

"-kumun neresi güzel,
sorundan başka bir şey
değil.
-satılabiliyor."

adam, artık kimselerin geçmediği bir çölde yürürken, uçsuz bucaksız, deniz görmemiş bir sahilin karanlığında tökezledi. nadir bulunan bir böcek gibi, diri diri, o kum mezarına yuvarlandı... saçları kum içindeyken ve gözlerine, kulaklarına dolarken, kabusa tutundu tırnaklarıyla. sonra sımsıkı sarıldı, gözlerinden kum süzülen bir kadına... hayali ip merdivenler kurup kaçarken, her defasında kumlardan kadının dizlerinin dibine düştü...

kobo abe'nin "kumlardaki kadın" romanından hiroshi teshigahara tarafından sinemaya uyarlanan filmi izledim geçenlerde. 1964 tarihli film, tamamen soğuk ve uzak dururken üst üste izlediğim uzak doğu filmlerinin en etkileyicilerinden biriydi. nedense bahsetmekte en çok zorlandığım da bu oldu. kobo abe, ünlü romanı için, japonya'da çöl ve kum tepeleri olmadığını hatırlatan bir gazeteciye; "anlattığım kum, bizim kendi kafamızda" demişti, yönetmen bu söze baştan sona sadık kalmış belli ki. kum dağları gibi üstümüze abanan sistemden, korkularımızdan, üstüne de bir kadının, üstelik de doğu toplumundaki yalnız bir kadının katmerlenmiş trajedisinden, baştan sona kafkavari bir tedirginlik ve çarpıcılıkta bahsetmiş. o adam, daha önce görülmemiş, adını koyarak ün ve para kazanacağı kum böceğinin peşinde gittiği o köyde kaybolduğunda, sık sık, "benimle oynamayın, aylak bir adam değilim ben. ben kayıtlı bir vatandaşım" diye haykırıyordu. halbuki şehirde "kayıtlı bir vatandaş"ken de sadece bir kum böceği olduğunu, ellerinin, ayaklarının altından büyük bir kayganlık ve güvenilmezlikle akan kumlara tırmanmaya çalışırken çok geç anladı. "modern" yaşamında değer verdiği, ihtiyaç duyduğu her şeyi; belgeler, sözleşmeler, kredi kartları, kimlik kartları, tapular, faturalar, bonservisler, beyannamelerin kum dağlarının arasından damla damla biriktirip altın suyu gibi gözleri parlayarak ölçüp tarttığı bir kova denize dönüştü.

sistem kısaca şöyle işliyor; köylüler şehirdeki büyük inşaat şirketlerine kum satarlar, bunun için kum çukurlarının dibine ittikleri insanların, karşılığında su ve diğer hayati ihtiyaçlarını karşılamaları için, evlerine akan kumları sabahlara kadar kovalara doldurup yukarı yollamaları gerekir. kumun kabusa ama aynı anda yaşamsal bir alışverişe dönüştüğü hayat... ve "kumları yaşamak için mi kürüyorsun, yoksa küremek için mi yaşıyorsun..?" şaşkınlığı ve isyanı ile önce direnen junpei, bir süre sonra çaresizliğe teslim olup kendini kum küreklerken buluyor. kumlarla savaşan o yalnız, kırılgan ama güçlü kadının yanıbaşında...

kumların o güzelim müzikle oradan oraya akışını, yön değiştirmesini, dalgalanıp, dökülülüşünü, ezilişini zevkle izledim. büyük bir yazar ve yönetmenin ortaklaşa yarattığı başyapıt "suna no onna"... film bittikten sonra bir süre, saçlarımın arasında, üstümde başımda kum taneleri hissiyle öylece kaldım...

iyi ki...

2010-12-30T09:34:00.001+02:00

L'arbre

2010-12-27T23:24:00.004+02:00

dün gece garip bir film seyrettim. başlarken kararsız, çekingen ben, filmin sonunda, öyle hızla akıp gidişine şaşırdım. filmde kendini baba hisseden bir ağaç vardı. bildiğimiz ağaç... dalları, budakları, kökleri, yapraklarıyla, ama sarıp sarmalayan, okşayan, tokatlayan, kıskanan, öfkelenince bir rüzgâra, fırtınaya dönüşen, bazen dallarını, hatta gövdesini feda eden, şefkatiyle kaplayan bir ağaç. önce küçük kız farketti bunu. sekiz yaşındaki simone. annesine, kardeşlerine de anlattı. ispat etti. ağacın kollarında uyudu gecelerce...

bir şair izlese bu filmi, böyle tersten mi bakar gerçekten. sadece şairler mi böyle bakar hayata, insan bir ağacı "baba" yerine koyabilir, ama ağacın kendisini baba yerine koyduğunu düşünebilenler sadece şairler midir gerçekten? bilmem. öyledir belki... peki, evet öyledir...

yönetmen, ilk kez tanıştığım julie bertucelli. zaten ikinci filmiymiş. en kısa zamanda ilkini de izlemek istiyorum. daha önce mesela kieslowski ve iosseliani'ye asistanlık yapmış gürcü asıllı fransız bir yönetmen ve üslubu beni etkiledi. charlotte gainsbourg, izlemekten pek hoşlandığım bir oyuncu değil nedense. beni rahatsız eden bir soğukluğu vardır. ama performansı güzeldi, kocaman bir aşktan yarım ve yas içinde kalakalmış bir kadını, insanı sızlatarak canlandırmayı başarmış. ve çocuklar, başta simone olmak üzere hepsi harikaydı. onları, acıyı göğüsleyişlerindeki o tertemiz ve güçlü çabayı seyretmek heyecan vericiydi.

sazlıkta

2010-12-01T23:28:00.014+02:00

genellikle siyahlar giyerdi. orta yaşlı bir kadın, kederli ve güzel. girmeyi kaldıramadığı odaların aksine kilitleyemediği bir yüreği, ölümün yok edemediği ışığı vardı, ve biriyle konuşmak, gözlerinin ta içine baka baka konuşma özlemi... nehir kıyısında oturup çevresinde neşeyle dans eden gençleri seyrederken, gözlerinde koyulaşan kederi gizleyen güzel bir gülümseme yayılırdı yüzüne... günün birinde yine nehir boyunca yürürken, kırlarda gezinen serseri bir genç adama rastladı. onunla konuşmak istedi, ağır bir özlemin yumuşacık şefkatiyle dokunmak belki... istediği sadece buydu...

eğir otu sazlıkta yetişir, şifalıdır ve onun bu ilaca ihtiyacı vardı. ama muhtaç olduğu bitkinin aynı zamanda bu kadar da acı olduğunu bilemezdi. ne olduysa sazlıkta oldu... eğir otu toplarken... yıllar sonra, yeniden...

kadın, uykudan ani bir titreyişle uyanır gibi fırladı nehirden. yağmur yağıyordu. sazlıktan elleriyle yol açarak hızla asfalt yola doğru koştu. ayakları çıplaktı ve yağmur daha da şiddetlenmişti. geçip giden pek çoğundan sonra duran o arabadan hızla içeri daldı. titreyerek. koltukta bulduğu bir şeye sarınıp, gözlerini kapattı...

epey zaman önce izledim bu filmi. sonunda pişmanlık duyacağım kadar "kötü bir film" değildi belki, ama andrezj wajda gibi dev bir yönetmenden beklentimin yüksekliğini -ki bu hakkımdır- göz önüne alırsak, hayal kırıklığına uğradım diyebilirim. yalnız bir şey oldu, ben sonraki günlerde garip bir şekilde sık sık düşündüm filmi. wajda'nın "tatarak"ını. "üstünde durulmayacak bir film" deyip geçemedim. eğer bu film bir sinema kazası ise, wajda, şahane detaylara derinliğine inmeden dokunup geçişleri, seyircisinin sinema yetkinliğine güvenmemiş hissi veren monolog şeklindeki gereksiz, sıkıcı ve uzun anlatımları, filmi ince çizginin "kötü film" tarafına düşürüş şekli ile şaşırttı beni. yok eğer sanat filmi olarak "etiket"lenen bu tür filmlerin kendini kabul ettirmiş yönetmenlerinin zaman zaman yaptığı gibi tamamen içsel imgelerini sergiledikleri ve yeniliklerle kendi sınırlarını zorladıkları deneyler için seyircisini kobay olarak kullandıkları durum ise, kabulümdür. wajda bu, öyle ya kredisi büyük, yine denese yine gönüllü olurum:)

filmde unutamadığım sahneler vardı. meselâ, uzun monologların geçtiği ve gereksiz bir şekilde konunun bir anlatıcıya havale edildiği iç mekanın havasına hayran kaldım. kadının sandalye veya yatağa oturup kalkışı, sigara içişi, siyah odanın penceresinden sızan ışığın dağılışı... bir diğeri ve bence filmin en güzel kısmı, kadının nehirden hızla çıkıp yola fırladığı, film içindeki filmin kurgudan gerçeğe ustaca geçiş anının estetiği... ve kadın oyuncu krystyna janda... vasat bir filmi akılda kalıcı, hatta benim için iz bırakan bir hale getiren unutulmaz performansına hayran kaldım...

zeytin

2010-11-01T09:04:00.005+02:00

"çocukluğunu cebine sıkıştırıp kaç buralardan, çünkü sadece senin olan tek şeydir o!"

ne çok yağmur yağdı. günlerdir. hatta geçen hafta bir gün rahatsızdım işe de gitmedim ben. öyle hasta psikolojisine girmemeye çabalayıp yüzümde bir gülümseme müzik filan dinledim, film izledim, yemek bile yaptım gücüm yettiğince. evi zaten severim ama dışarıda yağmur yağarken, öyle camlardaki o tıp tıp ses ve o loşluk, çok güzeldi işte... yine aynı gün bir de koli aldım. merakla açınca keyfim daha da yerine geldi. içinden cam bir kavanozda yeşil zeytinler çıktı. "zeytin" deyince nedense ilkin siyah olanlar aklıma gelmez benim. evet zeytinler yeşildi. yemyeşil ve taze. bu yılın zeytinleri. babam aradı sonra. elleriyle hazırlamış. "çok sevdim ben bu işi "dedi. "annen memnun değil gerçi." evet annem sevmez o tür işleri. evinin hiç bozulmayan düzen ve temizliğine tehdit gibi karşılar. babam da n'apmış? yeşil taze zeytinlerini kovaya doldurup kendine yer aramış. bir yamaç yer var onların orada, denize karşı, esintili, ama güneşi arkanıza alınca o ikili nasıl tatlı tatlı okşar insanı. işte oraya bir taşın üzerine oturmuş. hemen oracıkta yapacağı iş için ortam da hazırlayıvermiş çabucak. "kulaklığımdaki müziği de kapadım" dedi. o kadar konsantre olmuş yani zeytinlere. özenle kırmış onları. kırmış diyorum, ama öyle. bıçak değmemeli onlara. o kadar tazelermiş ki hatta tek bir hareketle kırılmışlar, incinmeden, ezilmeden. kırmış ki, içlerindeki acı akıp gitsin dışarı. parmaklarını bile koyu tatlı bir yeşile boyamış zeytinler...

siz hiç zeytin toplanırken gördünüz mü? ben bir kaç defa gördüm ve yaşadım da, çok özel bir andır. güzelim, zarif zeytin ağaçlarının altına temiz örtüler serilir. bir grup insan ağacın altında sevinçle toplanır. bazıları yetiştikleri yere kadar elleriyle tek tek ama seri şekilde toplar. bazıları ağaca çıkar ki en keyif alanlar da onlar olur. bazıları da tarak gibi bir aletle dalları çırparak zeytinlerin örtüye düşmesini sağlar. biraz uzağa gidip seyretseniz, öylece baksanız manzaraya, yani sesler olmasa, insanların şakalaşma sesleri veya birinin bir türkü tutturması meselâ, bir tabloya bakar gibi hissedersiniz. bir van gogh tablosuna bakar gibi...

dün sabah çok sevdiğim bir arkadaşım okuduğu yazının linkini yollamış da, tüm bunları ondan anlatasım geldi size. dücane cündioğlu'nun pazar yazısı. romy'den bahsetmiş... demiş ki; "gelmiş geçmiş zamanların en güzel tutunamayanına... romy schneider'e...", "schneider'ın gözleri, sanırım bir kadına yakışabilecek hüznün en mahrem tecelligâhı...", "tutunamayışın... düşüşün... zayıflığın.... güçsüzlüğün simgesidir romy schneider. kadın asaletinin simgesi... bu yüzden güzeldir." ne güzel armağan oldu bu yazı bana. evet romy'ye dair her şey gibi hüzünlüydü. ama ben, çok sevdiğim, özlediğim bir yakınıma dair güzel haberler alır gibi heyecanla okudum. hem malum, uzun zamandır buralardaki işaretimdir romy. sonra yeşil zeytinlere karşılık babama yolladım yazıyı. bence güzel bir teşekkür oldu. asıl bağlantı da buydu zaten, ne çok sever romy'yi. onun sayesinde hiçbir romy filmini kaçırmadan izledim ben. bir de şimdi, bugün, hepsini şu yaşımla yeniden izlemeye karar verdim...

Aşkın Sınırlarını Keşfetmek: "Boy Meets Girl"

2010-10-27T08:19:00.004+03:00

Filmi izlememi ısrarla tavsiye eden Zeynep’e ithafen…

“Aşk insanın hallerinden bir haldir ve bu dünyaya gelişindeki o saf, yalın haline doğru bir sıçrama imkânıdır. İnsanın yaşamında üç şey habersiz gelir: Doğum, ölüm ve aşk. Nasıl doğumla yeni bir âleme geliyorsak, ölümle de yepyeni bir âlemin kapısını aralıyoruz. İşte bu iki sessiz belirsizliğin arasında, insanı kayıtlı ve sınırlı olduğu yatay düzlemden aşkın olana doğru yükselten bir imkândır aşk. Aşk, tüm bağları yıkarak kendi bağlarını kurar. Acısı süreklidir, paylaşılamaz ve sürekli çoğaltır kendini. Aşk sırlardan bir sırdır, belki ‘Sırların Sırrı’ndan bir haberdir. ‘Al Aşkını ver Beni’ diyen, Sevgili karşısında, aşk uğruna kendi kişisel algısını sildiği için pişmandır ve ‘ben’ini geri istemektedir. Oysa aşktan önceki ben’in yerinde artık yeller esmektedir. Aşkla birlikte o ben gitmiş yerine yepyeni bir benlik gelmiştir.“

Fransa’da yetişen kalburüstü yönetmenlerden birisi olan Leos Carax’ın henüz 24 yaşında çektiği “Boy Meets Girl” filmini izledikten sonra, Sadık Yalsızuçanlar’ın “Al Aşkını Ver Beni” kitabında geçen yukarıda cümleler aklıma geldi. Aşk sırrına ermek, o sırrı açmakla açmamak arasında verilen büyük mücadeleyle değişmek, dönüşmek ve olgunlaşmak insan olmanın yolunda köşe taşlarını oluşturuyor. Aşk ile her vuruş, vuruluş, saklanış ve her yeniden beliriş hayatın yapı taşlarını birbirine bağlayan harçlar haline geliyor. Her aşk bir çizik atıyor kalbimizin üstüne… Kanatıyor kalbimizi ve kayboluşa mahkûm ediyor. Sonunda o çiziklerin bir araya gelmesiyle beliren, hakikatin tüm ihtişam ve güzelliği oluyor. Matruşka gibi içimizden çıkan her yeni ben, bir öncekini daha yüksek bir kemal mertebesine taşırken, altta kalanı ilga etmek için büyük acılarla yüz yüze bırakıyor bizleri. Aşk acısı denen şey, kemalin yüzünü göstermesi ve o görünen yüzün güzelliğine henüz hazır olmayışımızdan kaynaklanıyor.

Aşk ve aşk ile yaralanmak, gece yarısı karanlığında amacı belirsiz yürüyüşleri aklıma getirir oldum olası. Sığınmak için gecenin karanlığını seçeriz. O karanlık, sırlarımıza gebedir; ama doğum yapmak için bir sonraki sırrın görünmesini bekler. Sırlarınızı açacak bir tek o vardır ve sığınarak, sırlarınızla birlikte kaybolmak istersiniz gece karanlığında. “Boy Meets Girl” filminin, o ilk dönem ekspresyonist sinemacılarının stilini andıran bir biçimle kameraya alınan Paris geceleri, bir ruh durumuyla paralellik oluşturuyor. Kaybolmuşluk; ama çölün ortasında bir damla suya hasret bir insan gibi, bu kaybolmuşluğun keşfedilmesini bekleyen bir ruh hali bu.

Kaybetmiş olmak, kaybolmuş olmak anlamına geliyor çoğu zaman. Ve her kayboluş bir yeniden bulunuşa gebe… Alex’in, gece yarısı amaçsızca karanlık Paris sokaklarında dolaşmasının sebebi, kaybolmuşluğuna bir ortak bulabilmek. Kendisi gibi kaybolmuş birisiyle beraberce kaybolmak! Mireille. Bir başka kaybolmuş.

Alex, kendisine “al aşkını ver beni!” denilerek terk edilmiş birisidir aslında. Geri aldığı aşkını, gerçek sahibine verebilmenin susuzluğu ile kaybolmuştur gecenin karanlığında. Mireille de öyle! Aşk denen nesne, gerçek yerini buluncaya kadar mecazî nesnelerde dolaşır durur ya; Alex’in de, Mireille’nin de bekledikleri, aşklarını verebilecekleri gerçekliği bulmak olsa gerek. “Gecenin ilerlemiş bir çağında\Yatağımda onu aradım\ Onu, canımın sevgilisini aradım\ Kalkıp şehirde dolaşayım dedim\ Sokaklarda ve meydanlarda\ Ruhumun sevgilisini aradım\ Fakat bulamadım\ Şehrin bekçilerine rastladım\ Onu gördünüz mü, canımın sevdiğini diye sordum\ Onları geçince, onlardan öte gidince\ Buldum ruhumun sevgilisini\ Buldum onu ve tuttum\ Canımın sevdiğini tuttum ve bir daha asla bırakmadım\ Annemin evine, beni doğuran aziz kadının odasına götürünceye kadar.(Neşideler Neşidesi Bab3)”

Wong Kar Wai’nin “In the Mood For Love – Aşk Zamanı” filmindekine benzer bir kavuşamama durumu var Carax’ın filminde. Yan yana gelmek bir düğün gecesi kadar huzurludur, iki sohbet etmek hayatta en fazla istenen şeydir; ama ötesine geçebilmek adeta yasaklanmış gibidir. Bir büyü vardır, tam o sınır bölgesinde duran ve öteye geçilince yerle yeksan olacakmış gibi olan! Alex ile Mireille’nin en yaralı oldukları andaki o “ilk buluşmaları” o yüzden çok değerlidir. Alex böyle “yan yana gelip” Mireille ile konuşmayı hayal bile edemiyordur daha önce. “Gençler konuşmayı unuttular” diyen sağır ve dilsiz yaşlı bir adamın verdiği cesarettir belki, Alex’in Mireille ile gece boyunca yan yana sessizliğini paylaşmasını sağlayan itici güç. Mireille’nin hayatın tam sınır noktasında Alex’in söylediklerini dinlerkenki hâli Aragon’un şiirini anımsatır: “Güzel aşkım, tatlı aşkım, kanayan yaram benim\İçimde taşırım seni yaralı bir kuş gibi\Ve onlar bilmeden izler geçiyorken bizleri\Ardımdan tekrarlayıp ördüğüm sözcükleri\Ve hemen can verdiler iri gözlerin için\Mutlu aşk yoktur.”

Alex’in Mireille’ye, Mireille’nin Alex’e anlattıkları yaşadıkları değil, yaşamayı düşledikleridir aslında. Aldatılmışlıkları, kaybolmuşlukları ve bir yerlerde birisi tarafından bulunmayı çölde susuz kalmış bir insan kadar istemeleridir onları birbirlerine hiç olmadık zamanda bu derece yakınlaştıran. İkisi de yollarda yalnız dolaşmayı seviyorlardır ve yine aynı yolda yalnız dolaşacaklardır; yan yana ama yapayalnız!

Yine Yalsızuçanlar’ın “Al Aşkını Ver Beni!” kitabındaki bir pasaja kulak verelim: “Sevişme coşkusu ölüm sarhoşluğu gibidir. Velinin sekr hali de böyledir. Tutkuların doruğuna ulaştığımızda, şiddetli bir hayal kırıklığı yaşar ve boşluğu tanırız. Nihil, yani boşluk, varlığın anlamlanmasında tek imkândır. Bu yüzden bütün heyecanlar, en yüksek kabarma anında sonsuzca derin bir boşluğa taşınır.” Alex ve Mireille’nin yaşadıkları, bu boşluk anıyla yüz yüze kalmaktır aslında. Gerçek âşık, bu boşluk hâliyle nasıl baş edebileceğini bilendir. Bilemeyenin yaşadığı Mireille’nin içine düştüğü o devasa boşluğu doldurmak için sığındıklarıdır. Her aşk, önceki aşkların geçiciliğini anlatırken, sürekli kalınacak barınağa ihtiyacın altını biraz daha kalın çizgilerle çizer. Geçiciliğin boğuculuğu ile kalıcılığa adım atmanın zorluğu arasında kalan insanların ruh hâlidir, Paris sokaklarında gece yarısı başıboş dolaşmanın diyeti. Her aşk, bir kez bir kez daha ölümle yüzleşmeye davetiyedir. Ölümle yüzleşmek, ölümün soğuk nefesini sıcak bir cennet kokusuna döndürmek, aşka hakiki yerini ararken, uğradığımız mecazî mekanların boşluğundan hakikate yol almayı bilmekle alakalıdır.

Aşk, bir vecd hâlidir. Vecd halinde bir sûfiye nasıl hakikat perde perde açılırsa, aşk da hakikat perdelerinin tek tek açıldığı bir vecd hâlidir. İnsanın ontolojik yükselmesinin en önemli itici gücü, “öteki” ile kurulacak sahici bir ilişkinin en büyük yaratıcısıdır aşk. Bu yüzden, âşık olan insan, sadece maşukunu değil, insanlığın tümünü sever. Artık nefs-i emmarede değildir çünkü âşık. Adeta nefs basamaklarını maşukunun kanatlarında bir bir aşıp yükselme makamındadır. Yükseldikçe söz ile anlatılabilecekler azalır, geriye hâl kalır. Alex ile Mireille’nin parti gecesindeki halleri gibi! Aşk, bir bilgenin dediği gibi harikulade bir çiçektir; ancak, o çiçeği korkunç bir uçurumun hemen kıyısından dermek gerçekten yürek ister. Yürekli olmaya cesaret edenin ödeyeceği bedel de büyük olur. Alex’in Mireille ile birlikte filmin sonunda ödediği bedel gibi! Cesaret karşılığı alacağınız hediye büyük! Ancak, bir daha dünyanın asla eski hâle gelmeyeceğini, “ben”in asla eski ben olmayacağını da bilmek gerek. “Al aşkını ver beni” dediğinizde, artık geriye geri alacağınız bir beninizin kalmayacağını bilmek gerek. “Boy Meets Girl”in finali bu bütünleşmenin, yani “beraberce ölümün” bir alegorisi gibi.

“Âşık oldur kim kılar canın feda cananına\Meyl-i canan etmesin her kim kıymaz canına\Canını canana vermektir kemali aşkın\Vermeyen can itiraf etmek gerek noksanına”

Bazı filmlerin sinematografik analizini yapmak gereksizdir. Zira böyle filmlerde sinematografi ile ruh hâli birbiriyle büyük paralellik gösterir. Ve parça parça analiz o ruh halini de parçalar, bozar ve kirletir. “Boy Meets Girl” böyle bir film. Muhtemelen, o sıralarda aşk acısının\tefekkürünün doruklarında olan birisi tarafından çekildiği için görüntü ile yazılan bir şiir hâline gelmiş bir film.

Enver Gülşen - Eylül 19, 2010

gölge oyunu

2010-10-22T09:23:00.008+03:00

her hangi bir gün. güzel ve serin. çok zaman olmadı, daha dün gece sesimi çekip almıştım her yerden, tüm eski şehirlerden topladım aldım, yaralarını sarıp kıpırdak bir müziğe havale ettim. kırmızıya çalan bir fısıltıyla şarkıyorum şimdi. bildiğim tüm isimleri göğsümde karıştırıp sahipsiz bir nehre bırakıyorum. güneş parladı. yakamı silkeleyip ayağa kalktım. belki adımlarım tedirgin halâ, olsun yine de güzeller, iki adamlık bir cehennemden yanıklar taşıyan ayaklarım...

biri acilen tarihi kaydetsin.

dağılabilirsiniz.

söylenen senin şarkın

2010-10-12T09:50:00.011+03:00

"bandista bir aralık, bu darlık bu basmakalıp, bu ayık kafayla esrik taklitleri, bu aramızda yaşayan katilleri teşhir etmek gerek dedi evde uyuklarken. uyanmak gerek dedi önce kendi kendine, evde bir gitar çaldı manuş, klarnet aktı meyanlı, kaydırmalı, akordeon zaten doldurmuştu köşe bucak, vurmalılar hazırdı "marş"a, başladı ev'in hikâyesi, varyetesi söküp söküp yapmanın..."

bandista'yı ilk dinlediğimde yaşadığım sevinç ve şaşkınlığı hatırlıyorum. bir yılı aştı. her yerde onlardan bahsettim heyecanla. ve anlatmaya da devam... sabah sabah verdiği pozitif enerji müthiş! deneyin bence:)

her şeyin şarkısı
her şey herkesleşiyordu, herkes her şeyleşiyordu, tarih durmadan yazılıyordu, birden olanlar oldu, bir kırmızı koltukta yatarken, ekranda dziga vertov dönerken, psinoza mavladı birden, şaşkınlık hâsıl oldu, bir çapa bir votka bir ılık meltem, kıbrıs’ta dört ceset bir baker’ken, havariler mitler yazarken, uyku bastırıyordu, meneviş’ten glorya’ya sokak’ta bir votka, kadıköy evinde jacques brel çalmakta, temmuz oldu yaz bitti hoca kalk haydi, tayfa marquiz yolunda, gördüğüne inanma, gördüğüne inanma, gördüğüne inanma, sen!

hocamız, ev arkadaşımız, bize müziği anlamayı öğreten insana dair bir kolaj.

mâyâ
albenisi albeni, albenisi sanki bir, şa lala lala lala la, düşkün bir düşe benzer, heveskâr eğlenceler, burjuvazi büyüler, temaşa verir huşu, sanki bir tavuskuşu, ga gaga gaga gaga ga, gagasında pembe toz, uyku inkâr ve hipnoz, dolce vita ah ne hoş, uyan artık ey uyan, uyan âlem-i reayan, pa papa papa papa pa, patlayan bir volkan ol, şol zulümden çıkar yol, mevcudiyet kavgası!

amerika

2010-10-11T16:13:00.011+03:00

"we want bread and roses too"

hafta sonu yolculuğa çıkmadım. yağmur yağıyordu ya, gideceğim yerde de öyleymiş göze alamadım. sonbahar yağmuru üşütür beni, buz damlaları gibi düşer üstüme de kar yağarken o kadar üşümem hatta. ben yağmuru evdeyken seviyorum. zira şiirdeki gibi, yağmura cam arkasından bakmayı bilenlerdenim (pff:) neyse, yağmuru soğuğu romantizme çevirmek gibi bir niyetim yok. haftasonu diyordum, sakindi, "biraz ev işi yaptım, yemek pişirdim -ki en sevdiğim kısmı buydu-, kalorifer de yandı, sıcacıktı ve ben rahatça çıplak ayak gezindim" diye anlatmaya kalksam, kendime çok sinir olurum sonra. kalsın...

ben film izlemeye filan yeniden başladım, bu filmlerden biriydi, "bread and roses". "güneşli pazartesiler"e benzer temada ama çok farklı bir başka film. aslında "bread and roses" için tipik bir ken loach filmi diyebiliriz. amerika'daki latin işçilerin yaşadıkları kötü koşullardan, onların özelinde çoğunluğu meksikalı ve kaçak bir grup temizlik işçisinin sendika ve direniş öykülerinden bahsediyor. "los lunes al sol"un estetik ve sadeliğiyle edebiyata dokunup durması gibi değil de, daha çok belgesel havası hissettiren, ama belgesel gerçekliğine serpiştirilmiş güçlü duygusal incelikler de taşıyan bir film. maya ve rosa şiddetle tartışırken meselâ, rosa; "demek senin için bir hainim. hepinize bakarken değildim ama değil mi? annem ve sen açlıktan ölmeyesiniz diye size nasıl para kazanıp yolladığı mı sanıyordun!" dediğinde maya gözyaşları içinde "bilmiyordum rose, bilmiyordum, nereden bilirdim!" diye haykırırken ya da hukuk eğitimi için para biriktirip, umudunu gözlerinde ışıl ışıl taşıyan ruben'i izlerken çok keskin ve ince bir sızı dolaşıyor içinizde. adrian brody var bir de, her ne kadar latin'leri uyandıran beyaz rolünden içkillensem de, o özel yüzü, sade ama aynı anda gösterişli oyunculuğu ile çok etkileyici. bu filme zaman verdiğime hiç pişman olmadım ve bugüne kadarkileri de düşününce ken loach filmlerini genellikle beğendiğime karar verdim.

sonra yine aynı gün tv'de bu defa gerçek bir belgesel izledim. hani şu yabancı kanallardan birinde. türkçe'si "küçük insanların büyük dünyası" olan bir yapım ve sanırım süreğen, ama ben ilk kez rastladım. işte amerikalı bir aile var, "cücelik" dediğimiz fiziksel engelleri olan bir karı-koca ve onların çocukları. aile şu malum süper amerikan ailesi, bir tek kanatları eksik veya pelerinleri, her neyse. işte bu abla ve abi ırak'tan bir aile davet ediyorlar evlerine. salman ailesi. hatta havaalanına karşılamaya kadar giden adama "aile gelemedi siz alıp dönmek zorundasınız" deniyor da, adam gözünü bile kırpmadan kahramanca ırak'a uçuyor. sonra bağdat havaalanı'nda aileyle kucaklaşıyor. salman ailesi 5 çocuklu genç bir çift, çocuklardan ikisi fiziksel engelli, babaları da hasta. üstünden savaş geçmiş bir aile işte, epey hırpalanmış, bombalanmış, ürkek... amerikalı adam amerika'ya dönüş yolunda çok eğleniyor, kendiyle gurur duyan bir sırıtış yerleşmiş yüzüne hep, "hadi hep birlikte amerika şarkısı söyleyelim" diyor keyifle. çocuklar da söylüyorlar. hem de amerika birleşik devletleri bayraklarını sallayarak. ne zaman ve nerede ezberlemişler ki bu şarkıyı? kendimi iyi hissetmiyorum. sonra beyaz saray'ın önünden geçerken "burası obama'nın evi diyor" yanındaki koltukta oturan ıraklı küçük oğlana, o da "merhaba obama" diyor bütün tatlılığıyla. derin bir nefese ihtiyacım var. alamıyorum. mideme de sızı giriyor biraz. sonra yola devam ediyorlar, "burası kongre binası diyor. tüm kararlar burada alınır". güzelim diğer ıraklı çocuk el sallıyor kongre binasına. midem bulanmaya başlıyor. devam ediyorlar..." bu amerika'nın kurucusu george washington" diyor o dev heykeli gösterirken. hep birlikte etkileniyorlar. neyse... sonra o muhteşem çiftlik evine ulaşıyorlar. adamın eşi şefkat ve sevinçle karşılıyor salman ailesini. elma suyu ikram ediyor. çocuklar utanarak, çekinerek alıyorlar da kadın kendiyle gurur duyuyor ikram ederken. aileyi, geceyi geçirmeleri için tahsis ettiği o konforlu, geniş odaya götürürken gözleri ışıl ışıl, adam da aşağıdan "acıkırsanız buzdolabından istediğiniz her şeyi alabilirsiniz" diye sesleniyor. salman ailesinin anne-babası mahcup, adam yine kendiyle gurur duyuyor. bulantım artıyor... bir kaç inanılmaz güzellikte gün geçiriyorlar amerikalı ailemizin evinde, çiftliği geziyorlar, güzel yemekler yiyorlar. ama ayrılık zamanı geliyor, salman ailesi artık amerika'da kendilerine tahsis edilen evlerine dönecekler. birbirlerine sarılarak ayrılıyorlar, amerikalı adam ve kadının gözleri doluyor arkalarından el sallarken, adam; "çok mutluyum diyor. kurtuldular. fırsatlar ülkesi amerika onlara kucak açtı, bu aileye güvenli ve parlak bir gelecek sundu." midemdeki bulantı kasılmaya dönüşüyor. her şeyi yorumlamak ve dile getirmek gerekmez, bazen sadece kusmak istersiniz...

mim

2010-10-11T08:23:00.008+03:00

birileri birilerinin "masaüstü"nü görmek istemiş, birilerine bunu söylemiş de hatta. sonra o birileri de diğerlerine, onlarda başkalarına, derken sevgili ekmekçikız'a kadar gelmiş. o da bana söyledi işte. ben de bir süredir masaüstümdeki, dalıp dalıp gittiğim şu mavi (buna "çivit mavisi" demek hoşuma gidiyor) otobüs durağını gösterdim. mim oldu:)

fotoğraf: marcus doyle

niwe mang

2010-10-07T01:14:00.011+03:00

sabaha doğru telefonum en alçak tonda "dıtt"lıyor, çekinerek. sanki biliyor ondan hoşlanmadığımı... isteksiz bakıyorum. "sesini duymam lazım" diyen bir mesaj. annemden. bu, "uyumuyorsun hissediyorum ama olur a konuşmak istemezsen mesajı görmezden gel" demek. hemen arıyorum endişeyle. sesi iyi değil. "biz iyiyiz korkma" diyor. oradan buradan alakasız şeylerle ağzımı arıyor önce, sonra biraz kendine gelip "bir rüya gördüm" diyor, "sen ölmüştün ve ben dağlara çıkıp ağlaya ağlaya sana sesleniyordum. baban sesime uyanmış, adını söyleyip hıçkırıyormuşum", "hemen yorumlayayım diyorum. maalesef uzun yaşayacağım". "zevzeklik etme" diyor. "haftasonu atla gel seni görmem, sana dokunmam lazım. değilse içim rahat etmeyecek" "tamam anne diyorum ayarlarız. bak gerçekten çok iyiyim, filanım feşmekanım..." kapatıyorum telefonu. artık uyumam imkansız. gece epey serin. üstümdeki yok gibi giysiyle titreme geliyor. gidip sarınıyorum bir şeylere. bari diyorum, yarım bıraktığım filmi seyredeyim...

oraya vardığında şehir derin bir sessizlikle karşılıyor yolcuyu. göz alabildiğince yayılmış bozkır. dağın eteğinde, kum renginde çok eski bir şehir. sanki bir lanet tüm güzelliklerini örtmüş, saklamış. ürpertici bir sıkıntı dolaşıyor evlerin arasında. sanki biri gelse, bir yabancı, dokunsa kurtaracak lanetten. şehir bekliyor...

yolcu, yanındakine; "burası binüçyüzotuzdört kadının güzel şarkı söyledikleri için sürgün edildiği yer" diye açıklıyor. "sen dön. ben yalnız gideceğim bundan sonrasını"... yürüyor. yolcunun gelişiyle kadınlar beliriyor her yerde, damlarda, avlularda, kapıların dışında, rengarenk kadınlar. şehir kısacık bir an diriliyor, yolcuya minnettar, öyle ki nasıl bağrına basacağını bilemiyor sevinçten. yeniden hüzne gömülmeden önce tadını çıkarıyor...

bu muhteşem ses... bu şarkı... binüçyüzotuzdört kadın aynı anda söylüyor, ama duyulan tek bir kadın sesi. büyüleniyor yolcu. ve içlerinden birini alıp çıkıyor şehirden...

iranlı kürt yönetmen bahman ghobadi'nin "niwemang" filminden bahsediyorum. "yarım ay" demekmiş. kara mizahı, sürreal sahneleri, hüznü, samimiyeti, müziği ile olmayan ülkeye doğru büyülü bir yol filmi.

a.a.

2010-10-04T01:34:00.000+03:00

“ve işte ben, yaşamakta olduğumu göstermek istedim, şeylerin çınlayan gerçekliğiyle birleştirmek kendimi, yazgımı parçalamak istedim.”

bugün günlerden ne?

2010-09-30T02:16:00.005+03:00

“işte dünyaya böyle alışıyor insan…”

sonbahar film festivalime ağır aksak devam ediyorum. dün akşam, epeydir izlemek için uygun zaman kolladığım, önemsediğim ve bu yüzden de sürekli öteleyip durduğum "güneşli pazartesiler"i izledim. başrolde, işten atılan bir grup liman işçisi, dayanışmaları ece ayhan'ın mısralarını "işsizlik örgütlenmektir, bir düşünün abiler"e çevirmeyi aklıma getirecek kadar güzel adamlar vardı. ve aslında seyrettiğim, gerçek dışı tek bir sahnesi bile olmayan bir masaldı. başlarken zor bir film izleyeceğim hissiyle, koltuğa biraz gergin ve biraz da zorlama bir pür dikkatle ama dimdik, kararlı oturdum. sonrası sürprizlerle doluydu. yönetmen fernando aranoa, her karamsar sanrımı bambaşka bir umut sahnesiyle bozdu. bu adamların yoksunluk içindeki dostluklarını anlatırken zerre kadar duygu sömürüsü izi, süs püs, çaresizlik, entelektüelize etme, kaybeden ağlaklığı hissettirmeden, iyimserliğe kaçmadan, söyleyeceğini mesaja çevirip gözümüze sokmadan, -üstelik alt metin bu kadar ağır ve doluyken- su akar gibi kolayca anlatan bir başyapıt. abartılı diyebileceğim tek şey, filmin sadeliği ve muhteşem müziğiydi ki bu da zihnimi, gözümü, ruhumu dinlendirdi.

bu orta yaşlı işsiz adamların elebaşı diyebileceğimiz santa meselâ. filmin hemen başındaki tüm yargılarımı ilerleyen dakikalarda tersine çevirdi. sert, kaba saba, gözleri fer fecir okuyan, gayet sıradan görünen bu adam, film boyunca büyüdü durdu. henüz cezasını yeni ödeyip dönerken, yeni bir sekiz bin pesetalık sokak lambasını kıran eylemci ama aynı zamanda bardaki nutuk sahnesinde sadece eylemsel değil, sağlam ideolojik yönünü konuşturan anarşist santa'yı, sarhoş amador'u evine taşıdığında, akmayan musluğu, bomboş buzdolabını ve o bombok evi gördüğünde gözyaşlarını tutamayan duygulu, merhametli santa'yı sevip etkilenmemek imkansız.

öteki, arka ve kuytudaki ispanya ancak bu kadar "güneşli" anlatılabilirdi. santa'nın, odanın tavanındaki kabaran badanada oluşan avustralya haritasına dalıp hayaller kurarken veya çocuğa ağustos böceği masalını anlatırken karıncaya savurduğu küfürler, sergei'in gagarin fıkrası, hiç gelmeyecek karısını bekleyen amador'un "siyam ikizi" metaforu, üstüne çullanan onca ezici ve işsiz koşturmaca arasında "lady espana" vapurunun tuvaletinde saçını boyayan lino'nun genç görünme çabası, jose'nin, işsiz özgüvensiz ama deli gibi aşık öfkesi...

şu an, yukarıda filme dair anlattıklarımın hepsini silebilirim. yazıya başlarken filmi anlatmaya hiç niyetim yoktu. bu çok saçma! buraya, sadece filmden bir kareyle, altına da kişisel tarihime not babında; "güneşli pazartesiler'i izledim" gibi bir cümle yazmak için oturmuştum.

her neyse...

benim gibi film izleme konusunda tembel ve tutucu, yeni film sendromlu biri için her an elinin altında bulundurup, hiç düşünmeden defalarca izleyeceği bir hazine. mutsuz ama umutlu bu adamlar, beni hayata yeniden bağladı. filmden bende kalan keskin, güçlü ve "güneşli" bir yaşama sinyali oldu. ha! bir de, tutku derecesindeki ispanyolca öğrenme isteğimi yeniden hatırlamış olmam...

markut

2010-09-08T11:05:00.005+03:00

çocukken, akrabamız olan yaşlı bir hanıma ziyarete gidilirdi. iki sokağın kesiştiği üçgende, pencereleri çiçekli ahşap çok eski bir evde otururdu. yine öyle sıradan bir ziyaretti işte, çarşıya uğrandı, çay, lokum, küçük kuruyemiş paketleri hazırlatıldı ve ahşap merdivenlerden, her zaman sessiz, tertemiz, o loş odaya çıkıldı. hal-hatır derken, yine uzun bir sessizlikten sonra kapı çaldı. yaşlı ev sahibi alışık hareketlerle kalktı ve "hoşgeldin ayşe" diyerek kapıyı açtı, soluk yüzlü, tuhaf ama temiz giyimli, herkesten farklı olduğu anlaşılan genç bir kadınla geri döndü. ayşe, boş gözlerle, sanki odada hiç kimse yokmuş gibi hızlıca geçip divana oturdu. ev sahibi dolabın üstünden büyükçe bir kutu indirdi, özenle açtı ve içinden kocaman bir bebek çıkardı. aynı anda ayşe'nin yüzü değişti, aydınlandı. ayşe gülümsedi hatta... bebeği kucağına aldı, bluzunu kaldırdı, emzirmeye başladı. bu ne kadar devam etti hatırlamıyorum. zamanın ucunu kaçırdığım andı... tek hatırladığım, gözlerimi ayşe'nin gözlerindeki o deli ışıktan alamadığım... sonra durdu, şöyle bir toparlandı ve bebeğe bir an sımsıkı sarılıp, sahibine dikkatlice uzattı. odadan yine aynı hızla çıkıp gitti. sadece dış kapının sesi duyuldu...

.

2010-08-03T11:59:00.001+03:00

az uçuş sertifikası

2010-07-26T15:04:00.002+03:00

“ruhumu nasıl tutsam da, seninkine
değmese? nasıl aşırsam üstünden,
öbür şeylere ben onu?”*

halâ o kumların üstünde yürüyorum. ayaklarım kumun bu birbirine geçen, sıkışan, dağılan, batıp çıkan sıcak tanelerine vuruldu. önce ilk yarısı dalıyor, en son topuklarım gömülüyor. gözlerimi kapatıyorum. zevkle kapatıyorum, ama kirpiklerimin sıralandığı çizgiden baştan sona bir sızı akımı geçiyor. hayır geçip gitmiyor, kalıyor. sızlasın. vazgeçmiyorum...

söz verdiğin gibi, uçağın tüm parçalarını tamamlamışsın. kokpitte
yanıbaşındayım şimdi. sen ve iyi kalite yanmamış tütün kokuyor kabin. uzanıp piponun ağızlığını dudaklarımın arasına alıyorum. yanan kibrit aceleyle tütüne sarılıyor. tam da ağzına alışkın o yeri dudaklarımın arasında zevkle tutuyorum. içime dumanı çekerek. bırakmadan. ışık tütünün içinde, karnımdaki ve kanımdaki kırmızı kurtçuklar gibi yayılıyor..

yine bana söz verdiğin gibi, orada, newyork'ta bizi hiç kimse karşılamayacak. tanıdığımız kimse ve gidecek bir yerimiz yok. bunun dayanılmaz hazzını yaşatmak istiyorsun bana. bunu o kadar istiyorsun ki, uçağın tekerlekleri, bir kaç adım sonra kumun ve denizin ayaklarımın altında birleşip bir beton sağlamlığında beni kavraması gibi sapasağlam yerde. hiç yalpalamadan...

kirpiklerim sızlıyor. ısrarla açmıyorum gözlerimi. gözkapaklarımın arasından zorbaca inen ve denize ulaşan tuzlu suya rağmen açmıyorum...

*rilke

delik

2010-07-19T16:01:00.005+03:00

"gelirdi birileri
gelirdi birileri
adaların doruklarından kızıl derinliklerinden."

şilililer denizci ve gezgin olurlar... ve bizde herkes bir yerlere gitmek ister. bir şeyler yaptığınız zaman size "iyi ama buralarda ne duruyorsun sen?" diye sorarlar... "her yeri gördün de mi buradasın!" bana bu soruyu o kadar çok kimse sordu ki, sonunda kendi ülkemde ne yapıp durduğumu, başka yerlere gitmenin en iyi yolunun ne olduğunu ben kendi kendime düşündüm. param yoktu. o zaman bana akıl verdiler, konsolos olarak atanabileceğime kanaat getirdim. dış işlerine başvurdum bana tuhaf tuhaf baktılar, geri döndüm... sonra bir arkadaşımın yardımıyla görevi aldığımda öylesine koltuklarım kabarmıştı ki neresi olduğunu bile sormamıştım. bakanlık bürosu duvarındaki büyük dünya haritasında tam tayinimin çıktığı yerde bir delik vardı.. nereye konsolos olarak gideceğimi soranlara 'bir deliğe' diyordum...

pablo neruda
"yeryüzünde konaklama"dan

bir resim üzerine...

2010-07-17T19:48:00.007+03:00

"bunu niçin beğendiğimi biliyorum... ama açıklaması uzun... bununla ilgili bir yazı yazman icab ediyor..."*

konuşmanın en başında doktoruma dedim ki; "ben o kafede kaldım". ben halâ o kasım ayının ilk cuması, o soğuk günde aynı kafedeki aynı sandalyede oturuyorum. artık gelmeyeceğini bildiğim halde heyecanla hazırlanıp, salonda uyuklayan kedimin boynunu bir uğur, bir dua ritüeli gibi okşayarak evden çıktığım, bisikletimin pedallarına daha da asılarak aynı sokaklardan, aynı evlerin -kuşların huzurlu ve sessiz yeni bir geceye sığındıkları- saçak altlarından hızla geçerek buluşma yerine gittiğim günden bugüne, bedenime, hayatın beni gönderdiği bu yere dönemedim. dönemiyorum. bana bunun için yardım edebilir misiniz. elbette bu bir soru değil sevgili doktor, zira yanıtı kesin. bana o sandalyeden kalkmak için kendimden başka hiç kimse yardım edemez...

iki yıl boyunca her cuma akşamı orada bulduk birbirimizi. sadece bir kaç cuma atladık, bunu çok iyi hatırlıyorum. mesela biri, babasının kalp krizi geçirip sokak ortasında yığılıp kaldığının haberini aldığı gündü. telefondaki sesini unutamıyorum ve bir sonraki cuma akşamüstü kafeden içeri girerken yüzündeki, gözlerindeki acı ve yorgun özlemi, kollarındaki teselli dileyen o sımsıkı sarılışı da... diğeri, ailemden büyük bir kavgayla tamamen kopup ona koştuğum cuma beni teselli edişi, ki ellerimi avuçlarının içine alıp gözlerime bakarak ruhumu o korkunç savruluştan huzura çekip alışını anlatsam inanamazsınız... bakmayın şimdi ilkin hüzünlü olanların aklıma gelişine, o bazen komik bir adamdı, genelikle de sevimli, hem de bir çocuk kadar sevimli. uyumla karşılık verdiğim günler de olurdu, üstüme bir ifrit gibi çöken suskunluğumu atamadığım zamanlar da... filmlerden bahsederdik, şarkılardan, gidemediğimiz konserlerden, yapamadığımız o kamptan... bana eğlenceli hediyeler getirirdi. baktığın nesneyi onlarca komik parçaya bölünmüş gösteren ve üstünde rengarenk uçurtma figürleri olan o küçük dürbün hala çantamdadır mesela. bir kahve fincanda fırtınalar kopardığımız zamanlar da oldu. yaşayamadıklarımızın biriken zehrini birbirimizin damarlarına zerk ettiğimiz akşamlar...

şimdi doğrulup kalkıyorum yerimden. kararlıyım. hava soğuk, bir kasım akşamüstü için yadırganmayacak ve kışın ilk günlerine yakışacak kadar soğuk. bunu camların gittikçe artan buğusundan anlıyorum biraz da. sandalyenin arkalığındaki paltomu giyiyorum. her zaman yaptığım gibi yakamı hafifçe kaldırıp, onun çok sevdiği topuzumu düzeltir gibi elimle yokluyorum -söylemedim değil mi, saçlarımı toplamama bayılırdı-, omzumu silkeleyip doğruluyorum ve onu bütün gücümle, asla ulaşamayacağım bir uzaklığa fırlatarak bu sıcak temmuz akşamüstüne dönüyorum. bu defa hiçbir parçamı orada bırakmadan...

*sevgili öykücü

...my skin

2010-07-03T08:45:00.004+03:00

rea

2010-06-23T19:33:00.005+03:00

"i feel your heat in dusty whispers
the wind is cold around your moon
it's getting hard to keep our distance
i know your time is coming soon
don't point your dream on my horizon
don't take your rose too far from home
please don't forget we're not each other
each soul has black thorns of his own..."

dün gece, chris rea'ya yeniden aşık oldum. bana hiç duymadığım, bilmediğim şarkılarını dinletti. hiç kimsenin bilmediği şarkılarını da. başka türlü bir geceydi, pek çok kez gözlerimiz doldu ve hemen sonrasında kahkahalarla güldük. onu ne kadar özlediğimi söyledim ve kulağına "seni seviyorum" diye fısıldadım. yakında öleceğini söyledi bana. sustuk bir an... hatta çok iyi hatırlıyorum bir ara "cennet"ten de bahsettik sonra. her anında müzik vardı. benim hayranlıkla sustuğum, dilimin tutulduğu anlarda hep o konuştu. aşkla dinledim sözlerini, müziğini ve o'nu...

réverie

2010-06-18T23:19:00.000+03:00

piyanist: david delucia

öykü-nme

2010-06-11T10:43:00.006+03:00

"senin elinle yıldız arasında duran porsuğa baktım."

"hava çok yağışlıydı. rüzgar onu belinden yakaladığında, yağmur bir yandan öbür yana savruluyordu neredeyse. o gece koca antonio'yle beraber ava çıkmıştık. koca antonio, tarlasındaki yeni filizlenen mısırlara dadanan bir porsuğu öldürmek istiyordu. biz porsuğu beklerken onun yerine yağmur ve bizi boş bir kulübe-dükkana sığınmak zorunda bırakan rüzgar geldi. koca antonio bir köşeye çekilip oturdu, ben de eşiğe iliştim. ikimizde sigara içtik. o kestirdi, bense yağmurun, her zamankinden daha kaprisli olan rüzgarın etkisiyle nasıl bir yerden bir yere doğru eğildiğini izlemeye daldım. yağmurla rüzgarın dansı bitti ya da başka bir yere gidip orada devam etti. kısa süre sonra yağmurdan geriye kalan tek şey, cırcırböcekleri ve kurbağalar arasındaki insanın kulağını sağır edecek rekabetti. koca antonio'yu uyandırmayayım diye ses çıkarmamaya çalışarak dışarı çıktım. hava, tıpkı arzunun tatmin edildiği ve birbirine kenetlenen bedenlerin dansı sona erdiği zamanki gibi, hala ıslak ve nemliydi.

'bak' dedi koca antonio, batıdaki bulutların arasından zorlukla görünen bir yıldızı işaret ederek. yıldıza bakıp içimde hüznün ve acı yalnızlığın ölü ağırlığını hissettim..."

subcomandante marcos - zapatista hikayeleri
çeviri: çiğdem onay
fotoğraf: other man - marc yankus

zarif

2010-06-06T11:47:00.007+03:00

"tanıyınca bir hoş oldu yaşamak

ben ancak böyle çoğalırdım
seninle."

"evrenin kütüphanecisi" borges'in; "cenneti kitaplık şeklinde düşleyen ben" dediği gibi, çocukken, evin salonunun bir duvarını baştan sona kaplayan o kütüphane de benim cennetimdi. en üstteki rafta, yetişsem bile çocuk ellerimle kavrayamayacağımı ve ağırlığını tahmin ettiğim, kalın, parlak ve gösterişli ciltli kitaplar ve kur'an dururdu. onlara karşı saygılı bir uzaklığa razı olmuştum. benim derdim daha çok, onun altındaki raflardı... kütüphanenin sahipleri, - sağolsunlar- dünyaya sadece durdukları yerden değil, çok geniş bir gökyüzünden bakıp, her biriyle okyanusa çevirdikleri bir sonsuzlukla, cömertçe sundular kitaplarını...

bir zamanlar, yine buralarda böyle anlattığım o kitaplıktan iki resim hatırlarım. ama nedense mutlaka ikisini birlikte ve iyiki de öyle. siyah-beyaz, kitap kapaklarını hiç unutamadığım, sakallı, hüzünlü ama illâ güzel bakan, çocuk halime sevgi, tuhaf bir bağlılık ve sükunet veren iki adam yüzü. bu iki silüeti daha sonraları kafamda ve kalbimde netleştirdikçe, adlarını bilmekten, tanımaktan, okumaktan onur duyduğum iki güzel adam. biri oğuz atay, diğeri cahit zarifoğlu... 7 haziran. zarif adamın tüm inceliği ve derinliğiyle çekip gittiği gün...

"...aklımdan çıkmıyorsun dedim
başka türlüsünü yorgunum anlatmaya
telefonlar yan hücrede çalışıyor
bense kurşunî bir dere
ağaçlar hayvanlar bile kaygılı
onu bir mersedesten indirdi kalçasına kadar açılarak
yapayaşlı bir rum kadın
herşeyde yanıp sönen bir kıyamet algısı
haydi koşayım diyorum belki dağılır
koşuyorum
sancağımda kendi rüzgarımla ölgün kıpırtılar
hayır daha sevgili daha sevimli değil
ne başka bir gün ne başka bir zaman

çok geçmeyecek aradan
şöyle diyeceğim:

bulutlar açmadı
mavi gök orda mı ? ''

furkan

2010-06-03T13:10:00.006+03:00

bütün gece bekledim uçağı... tam üç sabah önce, adı israil olan, acımasız iğrenç gövdesi mazlum kanıyla büyüyen, korkak ve aşağılık katilin üstlerine çöreklenip, "vicdan" taşıyan o gemiyi vurduğu yine aynı saatlerde uçakla döndü furkan. cansız bedeni, yakın mesafeden dört kurşun isabet eden güzel yüzü ve ölümsüz ruhuyla geri döndü...

bunca yıl sonra, dünyaya halâ güzel adamlar geliyor usta. geliyor ve gidiyorlar... ve "haziran'da ölmek" halâ zor. çok zor...

uyuyordum

2010-05-28T15:52:00.008+03:00

"bana hep geçmişimden sesleniyorsun..."

seni genellikle anlamıyorum, ama her zaman çok güçlü hissediyorum. bu çekimle -evet aniden- uykudan doğruluyorum. hemen sonra, neden uyandığımı fark edip şaşırarak... veya bir sahil kasabasında, herkes gecenin serinliğine sığınıp derin uyurken, yine aynı çekimle sana kaçıyorum. beni saklayan haline hayran kalıp, sessiz, heyecanlı, sana iniyorum merdivenlerden...

domecku, var!

2010-05-26T09:52:00.002+03:00

sevgili andré'nin oradan...

film: jiri barta

şarkı

2010-05-24T15:17:00.006+03:00

b e n b u ş a r k ı y ı s a d e c e j e f f 'd e n d i n l i y o r u m...

liszt'e dair...

2010-05-21T14:41:00.007+03:00

"sevgili liszt, ölümsüz haz'zın, ölümsüz sıkıntı'nın şarkıcısı, filozof, ozan ve ressam, ister ölümsüz kentin tantanası içinde, ister gambrinus'un avuttuğu dalgın ülkelerin sisleri içinde olun, haz ya da anlatılmaz acı türküleri söylerken, ya da anlaşılmaz gözlemlerinizi kâğıda dökerken, sisler içinden, ırmaklar ötesinden, piyanoların ününüzü şakıdığı, basımevlerinin bilgeliğinizi açıkladığı kentler üstünden, ölümsüzlükte selamlarım sizi!"*

konser mevsimi geldi işte. bu yaz yine dünyanın en ünlü müzisyenleri, grupları istanbul'a gelip günlerce konuşulacak konserler verecekler. bu durum aklıma 200 yıl önce yaşanmış gösterişli bir istanbul konseri hikayesini getirdi. 19. yy'da liszt'in abdülmecid'in davetiyle istanbul'a gelişi de böyle olay olmuş. aylar öncesinden konuşulup yazılıp çizilmiş. bütün avrupa'da "lisztmania" rüzgarı estiren, deyim yerindeyse zamanın mega starı liszt, istanbul'da da büyük bir heyecan yaratmış. hatta haberlerin yayılmasıyla, liszt'in konseri verdiği zaman dilimi arasında uyanık bir başka macar piyanist kendini liszt'im diye tanıtıp konser vermiş ve padişahı bile kandırmış. liszt bunu kızı henriette'ye yazdığı bir mektupta esprili bir dille anlatır. abdülmecid'in büyük ilgi ve armağanlara boğduğu bir kaç konserden sonra “doğu ve batı’yı aynı anda görebilmenin coşkusunu yaşıyordum. sanki bir an uzaklardaki olimpos’u bile gördüğümü sandım.” diyen liszt hemen ayrılamaz istanbul'dan. nur-u ziya sokaktaki o evde kırk gün kalır. hayran olduğu istanbul'u yaşarken, bir önceki durağı paris'te tanışıp aşık olduğu ve istanbul'da buluşma planları yaptığı, alexandre dumas fils'in şu ünlü "kamelyalı kadın"ı ve büyük aşkı marie duplesis'in, zaten hayli ilerlemiş olan veremden ölüm haberini de istanbul'da alır. elbette kesin bilinemez ama, hayatı boyunca satılık aşklar yaşamak zorunda kalmış güzel ve hüzünlü marie'nin tek gerçek aşkının liszt olduğu söylenir...

neyse, bunlar zaten bilinen şeyler. ama ben yine de liszt'ten bahsetmekten hoşlanıyorum böyle... liszt'den sonra istanbul'a gelip hayatının sonuna kadar ayrılamayan öğrencileri de olmuş. géza de hegyei, alessandro voltan (macar tevfik) gibi. macar tevfik, yetiştirdiği onlarca öğrenciden sonra -mesela saygun- şimdi izmir'de kimsesizler mezarlığında uyur...

*baudelaire - paris sıkıntısı / asa (franz liszt'e)
çeviri: tahsin yücel
yorum: sviatoslav richter - liszt sonata h-moll (part.II)

satie

2010-05-17T16:10:00.000+03:00

sizinle kalıyorum

2010-05-13T10:58:00.006+03:00

çocukken bir arkadaşım vardı. çok fazla şehirden gelmişti. aslında tam da yaşıttık biz. ama o kadar büyük ve yaşlıydı ki. hayran kalırdım. geldiği şehirlerden birinde ona merdiven aralığında cinsel organını gösteren bir adamdan bahsederdi. etrafına toplanıp dehşet içinde dinlerdik. nasıl hala bizim gibi normal bir hayat sürebildiğine mesela salıncakta sallanıp okula gidip veya iştahla yemek yiyebildiğine şaşırırdım. ve ben o zamanlar bir insanın başına gelebilecek en büyük felaketin bu olacağını sanırdım...

başlık: j. cocteau

biliş

2010-05-09T13:45:00.005+03:00

ve hemen gidemedim

ve artık gidemedim

ve sonra hiç gidemedim

kurtuluş'ta son durakta bir tramvay ölüsü

sanki ben

öylece kalakaldım

hepimiz kalakaldık

elimizde tetiği çekilmeyen

namlusu yönsüz bir tabanca gibi

e. cansever

w a i t s

2010-05-03T22:20:00.004+03:00

karnaval

2010-05-01T00:48:00.006+03:00

beş damla ilaç. beş sabah beş akşam. ne eksik ne fazla. sonrası karnaval. şimdi ben kalkıp diyorum ki şu yukarıdaki resim 1 mayıs resmidir. diyor muyum. diyorum. her köşesini bucağını biliyorum ben bu meydanın. dilenciler soytarılar orospular hilkat garibeleri deliler veliler... hepsini tanıyorum. hatta tam ortasına bir ateş yakacağım birazdan. bakın. iyi bakın. yerler kusmuk salya tükürük. tam ortasından geçecek miyiz ayaklarımız kayarak birbirimize tutuna tutuna. dönecek miyiz ateşin çevresinde. döneceğiz. yok. soru işareti yok. ünlem yok. virgül yok. hepsini karnavalı kenardan izleyen siyah kahverengi paltoluların tehditkâr alaycı domuz suratlarına fırlatıyorum. burada. şimdi tam burada bu meydanda şenlik ateşi yakıyorum.

nokta.

resim; karnavalla büyük perhizin kavgası - bruegel

"ama sınırdayız artık."

2010-04-27T14:04:00.011+03:00

-sevdin mi filmi? -sevdim. bir de şarkıyı çok sevdim. bi' gün dans eder miyiz bunda? -daha güzel dans edecek müzikler de vardır sende. ama bu evet, yeterince güzel. -güzel müzik istemiyorum ki. bunu istiyorum. -ayaklarımı o kız gibi yapamam ama, biliyorsun değil mi? -sarılıp döneriz sadece. olmaz mı?

-olur...

film; boy meets girl - leos carax

müzik; when i live my dream - david bowie

shelter

2010-04-25T23:17:00.021+03:00

"... bir uzun sessizlikten sonra, si hamud elini kolumun üstüne koydu ve konuştu; "kıyametin nasıl kopacağına dair bir hikâye anlatılır. dünyanın muazzam kalabalığı gırtlağına kadar cehalete, şiddete ve cinnete gömülmüştür. kocaman milyonluk şehirlerden birinde iki halsiz ihtiyar kadın, unutulmuş, canlı cenazeye dönmüş görünüşleriyle bir köşeye büzülmüş ve bu bitip tükenmek bilmeyen korkunç sahneleri gözlemektedir. kadınlardan biri ötekine döner ve şöyle der, "felâket. şunlara bak. herbirimize bir bak. hiçbir şey anladığım yok. nedendir? bu büyük alem neden, bu dünya, bu milyonlarca insan böyle aşağılık halde? anlamı ne bunun? bir bilen oldu mu hiç?

bir uzun sessizlikten sonra, öbür kadın elini arkadaşının kolu üstüne koydu, şöyle dedi: "hatırlıyorum, henüz genç bir kızken, uzun, çok uzun zaman önce, dilenen bir garip adam gelmişti şehrimize. bizim gibi paçavralar içindeydi ve sivri bir külâh vardı başında. hala hatırlıyorum elini kolumun üstüne koyduğu zaman gözlerinde doğan sükûneti, o anda bana şöyle fısıldamıştı. lâ ilâhe illallah."*

epey zaman önce, sevgili virgilius'un mimine hedef olmuştum. "hedef olmak" dediğime bakmayın, mim denilen şu saçmalık, güzel yerden gelince zevkle cevaplanır -ki bugüne kadar hiç aksini yaşamadım- bir de üstüne, insana eski blog günlerine dair nostalji bile yaşatır böyle. gerçi ben hayatıma dair yazmaktan hoşlanmıyorum. bir de işin içine sayılar girince hepten uyuz oluyorum. yaptığım sadece şu olabilir; bakın arkadaşlar şu film şöyleymiş, bu kitabın etkilendiğim bölümü de böyle böyle, o şairin mısraları da bunlar bunlar işte derken, farkında olmadan araya giriveren hayatıma dair kelimeleri silmeyip bırakıyorum. o kadar. e bu durumda ben de ne yaptım, mim konusunu ucundan kıyısından dolanmaya karar verdim. ama ne mümkün. "hayatıma dair yedi şey" değil, hatta belki hayatıma dair sayısız şeyden bahseden küçük bir seyahatteyim şimdi.

anne-babamın yanında kendimi dünyanın dışında hissediyorum her defasında. hem huzur, aynı zamanda da gitmeye karar verip, harekete geçme anlarında ürkeklik veriyor bu duygu bana. yola çıktığım son ana kadar, her an vazgeçiverecek bir muğlaklıkla hazırlıyorum yine bir kaç parça eşyamı. içine, babama aldığım bir kitap ve annem için seçtiğim ipek fuları atıp, hızla kapatıyorum küçük valizi. gidince sevgiyle kucaklanıp, yüzüme uzun uzun bakıp sessiz ve derin tahliller yapılıyor, sonra ne kadar yorgun göründüğüm hepimizce onaylandıktan sonra babamın dizlerine koyuveriyorum başımı usulca. uzun uzun saçlarımı okşuyor, bir yandan da karşı koltukta oturan annemle sohbet ederken. sonra sehpaya uzanıp ona getirdiğim kitabı alıyor güzel sesiyle okumaya başlıyor. ve ben ilk kez babamın yakın gözlüğü kullandığını farkedip yutkunuyorum. gözkapaklarım yavaşça düşerken, alıntıdaki kısmı hatırlıyorum sadece. sonra derin bir uykuya dalıyorum...

sabah, demlenmiş çay, közlenmiş yeşil biber, kekikli domates, tulum peyniri ve naneli limonata kokusuyla uyanıyorum. karı-koca mutfakta konuşa konuşa kahvaltı hazırlıyorlar bana. çay bardaklarına konan çay kaşığı şıkırtısı eksik sadece, zira hiçbirimiz çayı şekerli içmiyoruz. babam erkenden pazara gidip karadut almış benim için yine. günışığında hırpalanmamış, yorulmamış, üzülmemiş karadutlar.

ben... şey... dünyaya dönmek istemiyorum...

*gariplerin kitabı - ian dallas, çev; i. özel
fotoğraf; mauvais sang - leos carax

morg kaydı

2010-04-21T01:29:00.008+03:00

"geçiyorum sokağı fenerle konuşarak..."

giriş tarihi : 26 ocak 1855

adı soyadı: labrunie, gérard de nerval deniliyor.
cinsiyeti: erkek
yaşı: 47
doğum yeri: paris (seine)
medenî hali: bekâr
mesleği: edebiyatçı
giyim/eşya: siyah ceket, siyah yakalık, gömlek, flanel yelek, gri-yeşil pantolon, kızıl çoraplar, boyalı ayakkabılar, siyah şapka
ölüm biçimi: asılma
intihar ya da cinayet: intihar
ölüm nedeni: bilinmiyor
gözlem: morga kaldırılmadan önce tanındı.

cesede edebiyatçılar derneği sahip çıktı.

ahmet oktay - yol üstündeki semender.
fotoğraf: nadar

"but i'm happy"

2010-04-19T19:13:00.017+03:00

çok keyifli uyandım sabah. üç saat uyku neyime yetmez. hem de bütün gece madrid birikmişken üstümde başımda. o bir göz oda ve balkonda, gitar mı mandolin mi belli olmayan tuhaf, akortsuz çalgıdan dinlediğim, taptığım ses kulağımda... sonra kalkıp aynaya baktım. büyük bir zevkle, boydan boya. tanrım. teşekkürler ya! evet evet! ispanyol kadınlarına benziyorum ben. hatta anadilim ispanyolca...

hemen kahvaltı yapmadım. yeşil erik yedim. daha da neşelendim. geceden, kimbilir ne zamandan beri ilk kez bir yerde videosuna rastladığım cat stevens'ı dinlediğimi ve onu ne çok sevdiğimi hatırladım. "lady d'arbanville" çalıyordu üstelik. hiç hüzünlenmedim. "şarkı" sözcüğünün inceliğine; haliyle, tavrıyla, bakışıyla tüm güzelliğini ve anlamını yükleyen biri o. hiç değişmedi, hep aynı güzel adam...

sonra durup dururken, bir mısranın peşine de düştüm ben. nerval'e aitmiş. kendimi koruyup, neşeli bir günün devamında kendimi nerval'in çekimine kaptırmadım tabii. nerval, pardon ama, bugün değil!

bu arada unutmadan, pazartesiyi seviyorum...

evet haklısın, kesinlikle proteine ihtiyacım var:)

kahkahalar...

şarkı

2010-04-14T09:41:00.007+03:00

mendil

2010-04-13T21:08:00.002+03:00

ahmet abi, güzelim
nasıl da benziyoruz...

dalıp giden

2010-04-13T00:27:00.007+03:00

"yol kenarında, sırtında yırtık paltosu, ayağında çarığıyla tek başına bir köylüceğiz duruyor; düşünür bir hali var, oysa düşündüğü filan yok. yalnız "seyre dalmış". birisi dürtecek olsa silkinerek uykudan uyanmış gibi, ne olduğunu anlamadan size bakacak. hemen o anda, orada durup neler düşündüğünü sorsanız, olası ki hiç bir şey anımsayamaz, ama seyrederken topladığı izlenimleri kesinlikle saklamıştır. bu izlenimler onun için pek değerlidir, elbet niçin, ne amaçla yaptığını da bilmeden biriktirir. sonra yıllar yılı topladığı bu izlenimleri ve daha da başka şeyleri bırakarak, ruhunun kurtuluşu için kudüs'e gider, belki durup dururken doğduğu köyü yakar ya da her ikisini birlikte yapar. halk arasında böyle "dalıp giden"ler çoktur."*

işte bu, istediğim sadece bu. dostoyevski'nin "karamazov kardeşler"de bahsettiği kramskoy tablosundaki adam gibi dalıp gitmek, seyretmek. biriktirmek istemiyorum ama. kudüs de dursun orada. sonra kalkıp bir yerleri de yakmam belki. kim bilir...

*karamazov kardeşler

resim: i. kramskoy - the meditator

plume

2010-04-09T21:54:00.005+03:00

plume garip bir
roman kahramanıdır.
insanlar ona
eşya gibi davranır.
plume da rüzgârda savrulan
gazeller gibi
oradan oraya savrulur.

henry michaux

"O" ve erik çiçekleri ve yas üzerine biraz çağrışım

2010-04-05T12:51:00.010+03:00

"an jenem tag im blauen mond september
still unter einem jungen pflaumenbaum."*

“(…) yaşayamadığınız anda yasa bürünen, kendisinden uzaklaştıkça peşinizi bırakmayan, gözlerinizi açtığınız anda sizi yok sayan o büyük aşk, tıpkı bir nefes ya da ruh gibi genleşerek sahip olduğunuz her şeyi daha da yüksekten izleme fırsatını sunan bir prova kayıttır.”

"...çünkü bana kalırsa yaşanmamış olanın yası (yanamadan biriken bir yakıt gibi) yaşanmış olandan çok daha ağır, bedensel karşılığı olmayan kopuk bir ‘acı’ duygusu üretiyor.”

*brecht
fotoğraf; başkalarının hayatı - f. h. donnersmarck
alıntılar; andré breton

tozlu

2010-04-02T01:45:00.018+03:00

"sözlerim senin etrafında hangi ülkeyi kurarsa kursun, bu sarayın yerinde kazıklar üzerine kurulmuş bir köy de olsa, meltem sana çamur dolu bir nehir ağzının kokusunu da getirse, sen hep kendi durduğun yere benzer bir yerden göreceksin onu.”*

bir hikaye aramadın ki sen travis. paris'i hatırladıkça texas'ın güneş yanığında, babanın gülümsemesindeki ağları temizledin sadece. netleştirdin dudağındaki kavisi. ayaklarının altında kuruyup dökülen toprağa inat, şimdi aşk, ağzına doldurduğun buz küpleri kadar ıslak bir şey olmalı... ve meme uçlarım kadar soğuk... dolambaçlı sözlere ihtiyacımız yok travis. biliyorsun. bunu en iyi sen biliyorsun.

diomira isidora dorothea zaira anastasia tamara zora despina zirma isaura maurilia fedora zoe zenobia euphemia zobeide hypatia armilla chloe valdrada kublai sophronia zemrude aglaura octavia ersilia baucis leandra melania esmeralda phyllis pyrrha adelma eudoxia moriana clarice eusapia beersheba leonia irene argia thekla trude olinda laudomia perinthia procopia raissa andria cecilia marozia penthesilea theodora berenice...

*calvino; görünmez kentler
cev; ı. saatcioğlu
fotoğraf; w. wenders - paris texas

ışık değişikliği

2010-03-30T00:05:00.007+03:00

"radyodan döndüğümde luciana'yı ona doğum gününde armağan ettiğim bambu koltukta kitap okurken ya da kediyle oynarken buluyordum, koltuğun yanında onunla takım olan küçük bir masa vardı. bu salona hiç uymuyor, demişti luciana yarı şaşkın yarı hoşnut, fakat senin hoşuna gidiyorsa benim de gider, güzel bir takım üstelik çok da rahat. mektup yazman için iyi olacak, dedim ona. evet diye onayladı luciana, benim de zaten zavallı poli teyzeye bir mektup borcum var. akşamları koltuğa çok az ışık geliyordu (lambanın ampulünü değiştirdiğimi fark etmemişti sanırım), sonunda nakış işlemek ya da dergi okumak için küçük masayı ve koltuğu camın yanına çekti. belki de o sonbahar günlerindeydi, ya da daha sonra, bir akşam uzun zaman yanında kaldım, doya doya öptüm onu, kendisini çok sevdiğimi söyledim, onu en çok bu haliyle seviyor ve hep böyle görmek istiyordum. luciana bir şey demedi, elleri başımda dolaşıyor, saçlarımı karıştırıyordu; başını omuzuma yasladı ve sessiz kaldı, başka bir yerdeydi sanki. alacakaranlıkta luciana'dan başka ne beklenirdi ki? o, leylak rengi zarflarına, mektuplarının yalın, neredeyse utangaç tümcelerine benziyordu. bu saatten sonra onunla bir pastanede tanıştığımızı, salık siyah saçlarının bana selam verirken ve karşılaşmanın ilk karışıklığının üstesinden gelirken bir kamçı gibi savrulduğunu düşlemem çok zor olacaktı. aşkımın belleğinde camlı bir hol ve bambu koltuğun çizgileri vardı yalnızca; sabahları evde dolaşan ya da kediyle oynayan uzun boylu enerjik gölge, gece olurken benim sevdiğim ve aradığım o eşsiz biçimde geri gelecekti.

bunu ona anlatmalıydım belki. zamanım olmadı; sanırım tereddüt ettim, çünkü durumun böyle sürmesini istiyordum, öylesine bir mükemmelliğe ulaşmıştım ki onun belli belirsiz sessizliklerini, şimdiye dek görmediğim dalgınlıklarını düşünmek istemiyordum; ara sıra bir şey arıyormuş gibi bakıyordu bana, bir an gözleri dalıyor sonra hemen başka bir şeye, kediye ya da bir kitaba kaçıyordu bakışları. bense onun bu yüzünü yeğliyordum, bu hali camlı holün hüzünlü havasının ve leylak rengi zarfların bir parçasıydı..."

j. cortázar

ayakizlerinde adımlar - cev; arzu e. ildem
fotoğraf; la double vie de veronique - kieslowski

sürgün

2010-03-26T22:24:00.011+02:00

“mutluluk her zaman keyif vermez.”*

büyükannemi ailesinden kaçıran o kadın, kara çarşafa sarmış. gözlerini bile göstermeyen siyah bir tülün altındaymış yüzü. öyle anlatırlar. ardında bıraktığı annesi hamileymiş de, en çok küçük kardeşini merak etmiş ölene kadar. yaşadıkları o güzel kasabanın papazı olan babası yokmuş o sırada, çok uzaklarda, uzun bir seyahatteymiş. ailesini tanrıya emanet edip kudüs'e gitmiş hacı olmaya. nereden bilsin. o, kutsal topraklarda dua ederken ailesinin evlerinden sökülüp atılacağını. nereden aklına gelsin tehcir belâsı...

ama ailenin diğer erkekleri düşmüşler peşlerine, kaçırıldığı şehre kadar da iz sürmüşler hatta, kadın iyi gizlemiş ama büyükannemi. onlar ümidi kesip dönene kadar kimselere göstermemiş. mutluymuş, "o trene binseydi ölürdü, kurtuldu" diyormuş. sekiz yaşında bir kız nasıl dayanırmış o sonu bilinmeyen yolculuğa. adını da değiştirmiş büyükannemin. yeni dinine yakışır bir isim bulmuş. "yeniden doğmuş gibi" olmuş büyükannem...

sonraları pek konuşmamış. zehirli bir sessizliğe mahkum etmiş kendini ve çevresindekileri. inadına çok uzun yaşamış...

fotoğraf: ali fear eats the soul
*r. w. fassbinder

green grass

2010-03-21T18:15:00.000+02:00